نماز مىگزاردى و از سينهء او آوازى چون آواز ديگ بزرگ مسين مىآمدى .
و اما آن چه از صحابه و تابعين - رضوان اللّه عليهم أجمعين - آمده است كه « به قرآن وجد آوردهاند » بسيار است : كسى بوده كه بيهوش شده است ، و كسى بوده كه بگريسته ، و كسى بوده كه بر او غشى عارض شده ، و كسى بوده كه در غشى وفات كرده است . عمر - رضى اللّه عنه - از مردى شنيد كه مىخواند ، قوله تعالى :
إِنَّ عَذابَ رَبِّكَ لَواقِعٌ ، ما لَهُ مِنْ دافِعٍ
« 167 » . نعرهاى زد و بيهوش در افتاد . او را برداشتند و به خانه بردند ، و يك ماه در آن بيمارى بماند . و زرارة بن ابى اوفى كه از تابعين بود ، در رقّه « 168 » روزى امامت مىكرد ، آيتى بخواند پس نعرهاى زد و بيهوش شد ، و در محراب وفات كرد .
و أبو جرير از تابعين بود ، صالح مرى بر او قرآن خواند ، پس نعرهاى زد و به آخرت پيوست . و شافعى - رضى اللّه عنه - از خوانندهاى شنيد كه مىخواند ، قوله تعالى :
هذا يَوْمُ لا يَنْطِقُونَ ، وَ لا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ
« 169 » ، اى ، اين روزى است كه سخن نگويند در آن ، و ايشان را دستورى نباشد كه عذر خواهند . پس وى را غشى افتاد .
و على بن فضيل از كسى شنيد كه مىخواند ، قوله تعالى :
يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ
« 170 » .
بيهوش در افتاد ، پدرش فضيل گفت : خداى - عز و جل - تو را جزا دهد ، بر آن چه تو را بياموخت .
[ 301 ] و همچنين از جماعتى نقل شده است ، و از صوفيان همچنين . و شبلى شبى از ماه رمضان در مسجد در پس امامى نماز گزارد ، و امام اين آيت را بخواند ، قوله تعالى :
وَ لَئِنْ شِئْنا لَنَذْهَبَنَّ بِالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ
« 171 » ، اى ، اگر بخواهيم آن چه بر تو وحى فرستاديم - از دلها و كتابها - محو مىگردانيم ، چنان كه اثرى نماند . شبلى چنان نعرهاى زد كه مردمان پنداشتند كه رگ جانش ببريده ، پس رويش سبز گشت و مىلرزيد و مىگفت : با دوستان چنين خطاب فرمايد ؟ و اين جمله را بارها مكرر گردانيد .
و جنيد گفت : بر سرىّ سقطى شدم ، پيش او مردى را ديدم كه بيهوش افتاده بود ، گفت : اين مردى است كه آيتى از قرآن شنيده است و بيهوش شده است . گفتم : همان آيت بر او بخوانيد .
هامش
( 167 ) طور 52 - 7 و 8 .
( 168 ) رقّه ، شهرى بوده در كنار رود فرات .
( 169 ) مرسلات 77 - 35 و 36 .
( 170 ) مطففين 83 - 6 .
( 171 ) إسراء 17 - 86 .