وجه دوم سعى نمودن در محبت و رضاى پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - به تكثير آن چه مباهات او بدان است . و پيغامبر اين معنى بتصريح بگفته است . و بر رعايت كار فرزندان « 63 » از همه وجوه دليل است آن چه از عمر - رضى اللّه عنه - روايت كردهاند كه او نكاح بسيار كردى و گفتى كه مطلوب من از نكاح فرزند است ، و آن چه از اخبار در مذمت زنان نازاينده آمده است :
پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : لحصير في ناحية البيت خير من امرأة لا تلد ، اى ، بوريايى در گوشهء خانه به از زنى نازاينده . و گفته است : خير نسائكم الولود الودود ، اى ، بهترين زنان شما زايندهء دوست دارنده است . و گفته است : سوداء ولود خير من حسناء لا تلد ، اى ، زشت زاينده به از خوب نازاينده . و اين دليل است كه طلب فرزند در اقتضاى فضيلت نكاح معتبرتر از دفع غايلهء شهوت است ، زيرا كه براى نگاه داشت نفس و خوابانيدن چشم و قطع شهوت ، خوبروى بهتر بود .
وجه سوم آن كه پس از وى فرزندى صالح ماند كه وى را دعا گويد . چنان كه در خبر آمده است كه همه كارهاى فرزند آدم منقطع شود مگر سه چيز « 64 » ، و فرزند صالح را ياد كرد . و در خبر است كه دعاها بر مردگان عرضه دارند بر طبقهاى نور . اگر كسى گويد كه بسيار باشد كه فرزند صالح نبود ، اين سخن معتبر نيست ، كه او مؤمن است و غالبتر بر فرزندان آدم از اهل دين صالح باشند ، خاصه چون ايشان را در صلاح پرورند . و در جمله ، دعاى مؤمن ، نيكو كار باشد يا بد كردار ، مادر و پدر را سودمند بود ، و ايشان ثواب دعا و نيكى وى بيابند كه او از كسب ايشان است ، و به بديهاى او گرفتار نشوند كه حق تعالى فرموده است ، قوله تعالى :
وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى
« 65 » . و براى اين حق تعالى فرمود :
أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ ما أَلَتْناهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْءٍ
« 66 » ، اى ، فرزندان ايشان را مزيد إحسان ايشان گردانيديم و از اعمال ايشان چيزى كم نكرديم .
وجه چهارم آن كه فرزند پيش از وى بميرد تا شفيع وى شود ، كه پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفته است : انّ الطّفل يجرّ بابويه إلى الجنّة ، [ 29 ] اى ، طفل پدر و مادر را سوى بهشت كشد .
و در بعضى اخبار گفته است : يأخذ بثوبه كما أنا الآن آخذ بثوبك ، اى ، جامهء او بگيرد چنان كه من اين ساعت جامهء تو مىگيرم . و گفته : انّ المولود يقال له ادخل الجنّة ، فيقف على باب الجنّة فيظلّ محبنطئا
هامش
( 63 ) در عربى : مراعاة امر الولد .
( 64 ) در شرح زبيدى : صدقة جارية ، او علم ينتفع به ، او ولد صالح يدعو له . نيز ص 47 .
( 65 ) زمر 39 - 7 .
( 66 ) طور ، 52 - 21 .