اسأت ، اى ، چون از همسايگان خود بشنوى كه مىگويند نيك كردى ، نيكو كرده باشى ، و چون مىگويند كه بد كردى ، بد كرده باشى .
و جابر روايت كرد كه پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : من كان له جار في حائط او شريك فلا يبعه حتّى يعرضه عليه ، اى ، هر كه را همسايهاى باشد در ديوارى يا انبازى « 394 » ، بايد كه آن را نفروشد تا آن گاه كه بر وى عرضه دارد .
و بو هريره گفت كه پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - حكم فرموده كه همسايه نبايد تيرهاى خود بر ديوار همسايهء خود بنهد ، اگر خواهد او يا نخواهد . و ابن عباس گفت كه پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : لا يمنعنّ أحدكم جاره ان يضع خشبته في حائطه ، اى ، باز ندارد يكى از شما همسايهء خود را كه چوب او بر ديوار خود بنهد . بو هريره گفت : چه افتاده است كه شما از اين قصه روى مىگردانيد ؟ به خداى كه آن را [ 224 ] ميان كتفهاى شما مىاندازند . و بعضى علما گفتهاند كه اين واجب است . و پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : من أراد اللّه به خيرا عسله . قيل و ما عسله ؟ قال يحبّبه الى جيرانه ، اى ، هر كه خداى تعالى به وى نيكويى خواهد او را شيرين گرداند . پرسيدند كه اين چگونه باشد ؟ گفت : نزديك همسايگانش او را نيك نزديك گرداند .
حقوق قرابتان و خويشاوندان
( 1 ) پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : يقول اللّه تعالى انا الرّحمن و هذه الرّحم شققت لها اسما من اسمى فمن وصلها وصلته و من قطعها بتتّه ، اى ، من رحمانم و اين رحم « 395 » است ، و نام او را از نام خود مشتق گردانيدم ، پس هر كه آن را بپيوندد با وى بپيوندم ، و هر كه از آن ببرد از وى ببرم . و گفت ( ص ) : من سرّه ان ينسأ له في اثره و يوسّع عليه في رزقه فليصل رحمه ، اى ، هر كه را شاد گرداند كه عمر او دراز گردانيده شود و روزى وى فراخ گردانيده شود ، بايد كه صلت رحم به جاى آورد . و در روايتي ديگر : من سرّه ان يمدّ له في عمره و يوسّع له في رزقه فليتّق اللّه و ليصل رحمه ، اى ، هر كه را شاد كند آن كه در عمر او افزوده شود و در روزى او فراخى داده شود ، گو از خداى تعالى بترس و خويشاوند خود را نيكو دار . و پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - را گفتند : كدام كس را از مردمان فاضلتر دانى ؟ گفت : أتقاهم للَّه و أوصلهم للرّحم و آمرهم بالمعروف و أنهاهم عن المنكر ، اى ، ترسندهتر
هامش
( 394 ) يا هر كه را انبازى باشد .
( 395 ) رحم ، خويشاوند ، خويشى ، قرابت .