بو دردا روايت كرد كه مردى در خدمت پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - مردى را بد گفت ، مردى ديگر آن را رد كرد . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : من ردّ عن عرض أخيه كان له حجابا من النّار ، اى ، هر كه از عرض برادر خود دفع كند ، آن او را حجابى باشد از آتش . و گفت ( ص ) : ما من امرئ مسلم يردّ عن عرض أخيه الاّ كان حقا على اللّه ان يردّ عنه نار جهنّم يوم القيامة ، اى ، هيچ مرد مسلمان از عرض برادر خود رد نكند كه نه حق تعالى بر خود واجب گرداند كه روز قيامت آتش دوزخ را از وى رد گرداند . و انس از پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - روايت كرد كه گفت : من ذكر عنده اخوه المسلم و هو يستطيع نصره فلم ينصره ، أدركه اللّه بها في الدّنيا و الآخرة ، و من ذكر عنده اخوه المسلم فنصره ، نصره اللّه تعالى في الدّنيا و الآخرة ، اى ، هر كه برادر مسلمانش پيش او ياد كرده شود و او يارى تواند داد و ندهد ، خداى - عز و جل - او را در دنيا و آخرت مؤاخذه گرداند ، و هر كه يارى تواند داد و بدهد ، خداى - عز و جل - نصرت كند او را در دنيا و آخرت . و گفت ( ص ) : من حمى عرض أخيه المسلم في الدّنيا بعث اللّه له ملكا يحميه يوم القيامة من النّار ، اى ، هر كه عرض برادر خود را در دنيا نگاه دارد ، خداى - عز و جل - فريشتهاى فرستد كه او را روز قيامت از آتش نگاه دارد . و جابر و ابو طلحه گفتند كه از پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - شنيديم كه مىگفت : ما من امرئ مسلم ينصر مسلما في موضع ينتهك فيه عرضه و يستحلّ حرمته الاّ نصره اللّه في موضع يحبّ فيه نصرته ، و ما من امرئ خذل مسلما في موطن ينتهك فيه حرمته الاّ خذله اللّه في موضع يحبّ فيه نصرته ، اى ، هيچ كس برادر مسلمان را يارى ندهد در موضعى كه عرض او در آن شكسته شود و حرمت او حلال داشته آيد ، كه نه خداى - عز و جل - وى را نصرت كند در موضعى كه او در آن نصرت خود را دوست دارد ، و هيچ كس مسلمانى را فرو نگذاشت در موضعى كه حرمت وى در آن شكسته شود ، كه نه خداى - عز و جل - وى را فرو گذارد در موضعى كه او در آن دوست دارد نصرت خود را .
و از آن جمله آن كه دعا گفتن عطسه زننده است . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - عطسه زننده را گفت كه او بايد الحمد للَّه على كلّ حال گويد ، و شنونده يرحمك اللّه گويد ، پس عطسه زننده جواب باز دهد و گويد : يهديكم اللّه و يشفيكم و يصلح بالكم .
ابن مسعود گفت كه پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - ما را آموختى و گفتى : إذا عطس أحدكم فليقل « الحمد للَّه ربّ العالمين » فإذا قال ذلك ، فليقل من عنده « يرحمك اللّه » فإذا قالوا ذلك فليقل « يغفر اللّه لي و لكم » ، اى ، چون يكى از شما عطسه زند ، بايد كه بگويد « الحمد للَّه رب العالمين » و چون آن بگفت ،
إحياء علوم الدين ( فارسى ) — صفحة 446
مساهمون: الغزالي
ص٤٤٦