آيد ، و بر رفتن وى محتاج شوند . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : الضيافة ثلاثة ايّام فما زاد صدقة ، اى ، مهمان سه روز باشد و زيادت از آن صدقه باشد . آرى ، اگر صاحب خانه مقام وى خواهد و از خلوص دل در آن إلحاح نمايد ، روا بود كه مقام كند .
و مستحب است كه فراشى براى مهمان على الخصوص ساخته « 159 » بود . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : فراش للرّجل و فراش للمرأة و فراش للضّيف و الرّابع للشّيطان ، اى ، فراشى براى مرد باشد و فراشى براى اهل وى و فراشى براى مهمان و چهارم براى ديو بود ، اى ، براى تجمل و تكبر باشد ، نه براى حاجت .
فصل كه آداب و مناهى طبى و شرعي متفرق را جامع است .
( 1 ) اول إبراهيم نخعى گفت : الاكل في السّوق دناءة ، اى ، نان خوردن در بازار خساست است . و آن را به پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - اسناد كرده است و اسناد آن غريب است . و ضدّ آن از ابن عمر « 160 » روايت كردهاند كه ما در عهد پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - در حال رفتن نان خورديم و ايستاده آب خورديم . و يكى از معارف « 161 » صوفيان را ديد [ ند ] كه در بازار نان مىخورد ، و وى را از اين حال پرسيدند ، گفت : در بازار گرسنه شوم نان در خانه خورم ؟ « 162 » گفتند ، در مسجدى در رو . گفت : من از حق تعالى شرم دارم كه براى نان خوردن در خانهء وى روم . و تلفيق ميان اين آثار آن است كه در بازار خوردن بعضى مردمان را تواضع و ترك تكلف است و آن نيكو باشد ، و بعضى را بىمروتى است و آن مكروه بود . و اين به عادت شهرها و مردمان مختلف شود . و چون ديگر كارهاى او را نماند ، بر بىمروتى و افراط به شرّه حمل شود و قادح شهادت گردد « 163 » . و چون همهء كارهاى وى در ترك تكلف متناسب باشد تواضع بود .
هامش
( 159 ) ساخته ، مهيا .
( 160 ) ابن عمر ، عبد اللّه بن عمر بن الخطاب .
( 161 ) معارف ( ج معروف ، ولى اغلب به قياس « مشاهير » ج « مشهور » ، به جاى آن « معاريف » گويند كه در عربى فصيح اين صورت نيامده است ) ، ناموران ، سرشناسان .
( 162 ) در نسخهء فيضيه : و يكى از معارف صوفيان را ديد كه در بازار نان مىخوردند و ايشان را از اين حال پرسيدند ، گفتند : در بازار گرسنه شويم نان در خانه خوريم ؟ . . . متن عربى : و رؤي بعض المشايخ من المتصوفة المعروفين يأكل في السوق ، فقيل له في ذلك ، قال ويحك أجوع في السوق و آكل في البيت .
( 163 ) قدح ، رد شهادت مرد ، شهادت شخص را مردود سازد .