مئونت نفس خود از تو كفايت كند « 228 » .
و گويندهء اين سخن طريق برادرى را بر مردمان تنگ كرده است ، و كار چنان نيست . بل مؤمن بايد كه با هر متدينى عاقل برادرى كند ، و عزيمت آن دارد كه بر اين شرطها قيام نمايد ، و اين شرطها را تكلف نكند تا برادران او بسيار شوند . و برادرى او بر اين سبب براى خداى تعالى باشد ، و الاّ براى نصيب خود بود بس . و براى آن مردى جنيد را گفت كه برادران در اين روزگار عزيزند « 229 » ، برادرى الهى كجاست ؟ جنيد اعراض نمود ، تا او اين سخن سه بار أعادت كرد . آن گاه جنيد وى را گفت : اگر برادرى مىخواهى كه مئونت تو كفايت كند و بر رنج تو صبر كند ، اين به جان خودم سوگند كه كم است ، و اگر برادرى مىخواهى كه مئونت او تحمل نمايى و بر رنج او صبر كنى ، نزديك من جماعتى هستند ، ايشان را به تو نمايم . پس آن مرد خاموش شد .
و بدان كه مردمان سه قسماند : يكى آن كه از مصاحبت او منفعت گيرى ، و دوم آن كه توانى كه به دو منفعتى رسانى و از او تو را ضررى نباشد و ليكن از او منفعت نگيرى ، و سوم آن كه از او زيان بينى و منفعت هم به دو نتوانى رسانيد ، و او احمق باشد يا بد خوى . و اما از سوم بايد كه اجتناب كنى . اما از دوم اجتناب نبايد ، زيرا كه به دو در آخرت منفعت باشد ، به شفاعت او ، و به دعاى او ، و ثواب تو بر قيام نمودن بدين .
و خداى - عز و جل - به موسى وحى فرستاد كه اگر مرا مطيع باشى برادران تو در غايت بسيارى باشند . اى ، اگر با ايشان مواسات كنى و از ايشان احتمال نمايى و ايشان را بد نخواهى .
و يكى از ايشان گفت : پنجاه سال با مردمان مصاحبت كردم ، ميان من و ايشان خلافى واقع نشد ، زيرا كه من ايشان را بر نفس خود معونت كردمى . و كسى كه اين خوى دارد برادران او بسيار شوند .
و از تخفيف و ترك تكلف يكى آن است كه در نوافل عبادات بر او اعتراض نكند . زيرا كه طايفهاى از صوفيان مصاحبت كنند بر شرط آن چه در چهار چيز برابرى « 230 » باشد : اگر يكى از ايشان همه روزها نان خورد ، يار او نگويد كه روزه دار ، و اگر صايم الدهر باشد ، نگويد كه افطار كن ، و اگر همه شب بخسبد ، نگويد كه برخيز ، و اگر همه شب نماز گزارد ، نگويد كه بخسب . يعنى
هامش
( 228 ) تو را از رنج خود معاف دارد ، يعنى براى تو يار شاطر باشد نه بار خاطر .
( 229 ) عزيز ، كمياب .
( 230 ) برابرى ( ى مصدرى ) ، در متن عربى : مساواة .