بر او باشد ، چه حق تعالى فرموده است :
وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ الَّذِينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ وَ إِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ
« 135 » . و هر كه از برادرى انصاف بيش از آن طلبد كه نفس او بدان او را مسامحت « 136 » نمايد ، در مقتضى اين آيت در آيد . و منشأ تقصير در پوشيدن عورت ، يا سعى كردن در كشف آن ، دردى پوشيده است در باطن ، و آن كينه و بد خواهى است . و باطن بد خواه كينهور به خبث مشحون باشد ، و ليكن آن را در باطن حبس كند و پوشيده دارد و ظاهر نگرداند چون مجال نيابد ، و چون فرصت يابد رابطه « 137 » گشاده شود و شرم برخيزد و خبث نهانى از باطن ترشح كند .
و هر گاه كه در باطن كسى كينه و بدخواهى باشد ، انقطاع اولى . يكى از حكما گفت : عتاب ظاهر به از كينهء پوشيده . و لطف كينهور جز وحشت زيادت نكند . و هر كه در دل او بر مسلمانى كينه باشد ، ايمان او ضعيف باشد ، و كار او با خطر ، و دل او پليد ، كه لقاى خداى را نشايد . و عبد الرحمن جبير نفير روايت كرد كه پدرم چنين گفت كه من به يمن بودم و همسايهاى جهود داشتم كه او مرا از تورات خبر كردى ، پس آن جهود را جهودى از سفر باز آمد ، من وى را گفتم كه حق تعالى بر ما پيغامبرى فرستاد ، و او ما را به اسلام دعوت فرمود ، و ما اسلام آورديم ، و كتابى فرستاد بر ما كه تورات را تصديق مىكند . آن جهود گفت : راست مىگويى و ليكن شما نتوانيد كه بدانچه آورده است قيام نماييد ، ما صفت او و صفت امّت او در تورات مىيابيم كه كسى را روا نباشد كه از عتبهء در او بيرون آيد و در دل او بر برادر مسلمان او كينهاى باشد .
هفتم آن كه خاموش باشد از افشاى سرّى كه آن را نزد او وديعت نهند ، و روا باشد كه آن را منكر شود اگر چه آن انكار دروغ بود . چه صدق در هر مقامى واجب نيست ، چنان كه روا باشد كه عيبهاى خود پوشيده دارد اگر چه به دروغ محتاج شود ، پس در حق برادر هم روا بود . چه راز برادر او به منزلت سرّ او باشد ، و ايشان چون يك نفس باشند ، و مختلف نشوند مگر به بدن . و حقيقت برادرى اين است . و همچنين به عملى كه پيش او كند مرايى نبود ، و از اعمال سر به اعمال علانيه بيرون نيامده باشد . چه شناختن برادر او اعمال او را همچنان باشد كه شناختن او نفس خود را بى فرق . و پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : من ستر عورت أخيه ستره اللّه تعالى في الدّنيا و الآخرة ، اى ، هر كه برادر خود را بپوشد خداى - عز و جل - او را در دنيا و آخرت بپوشد . و در خبر ديگر كانّما احيا موءودة آمده است ، اى ، چنانستى كه زنده در گور كردهاى را احيا كرده باشد .
هامش
( 135 ) مطفّفين 83 - 1 - 3 .
( 136 ) مسامحت ، آسان گرفتن ، موافقت كردن .
( 137 ) رابطه ، آن چه بدان چيزى را بندند .