حساب باشد ، مگر در نفقهاى كه طعام دوستان بود ، كه بارى تعالى از روى كرم نخواهد كه او را از آن بپرسد ، و مع هذا در طعام دادن اخبار بسيار آورده شده است .
پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : لا تزال الملائكة تصلّى على أحدكم ما دامت مائدته موضوعة بين يديه حتّى ترفع ، اى ، هميشه فريشتگان براى يكى از شما آمرزش خواهد ما دام كه مايده پيش او نهاده باشد تا آن گاه كه بردارند .
و آمده است كه بعضى از علماى خراسان پيش دوستان طعام بسيار آوردى كه ايشان نتوانستدى خورد و گفتى كه به ما چنين رسيده است از پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - كه گفته است : انّ الاخوان إذا رفعوا أيديهم عن الطّعام لم يحاسب من أكل فضل ذلك ، اى ، چون برادران دست از طعام بردارند بر كسى كه فاضل آن بخورد حساب نباشد ، و من دوست دارم كه پيش دوستان طعام آرم تا فاضل آن بخوريم . و در خبر است : لا يحاسب العبد على ما يأكل مع إخوانه ، اى ، بنده را با آن چه با برادران خورد حساب نباشد . و براى اين معنى ، يكى از سلف با دوستان بسيار خوردى ، تنها اندك . و در خبر است : ثلاثة لا يحاسب عليها العبد اكلة السّحور و ما أفطر عليه و ما اكل مع الاخوان ، اى ، بر سه طعام حساب نباشد بنده را : سحور ، و فطور ، و آن چه با برادران خود خورد .
و امير المؤمنين على - كرّم اللّه وجهه - گفت : لان اجمع إخواني على صاع من طعام احبّ إلىّ من ان أعتق رقبة ، اى ، بر صاعى طعام كه برادران را فراهم آرم دوستتر دارم كه رقبهاى آزاد كنم . ابن عمر گفت - رضى اللّه عنه - پاكيزگى توشه در سفر و دادن آن اصحاب را از كرم است . و صحابه - رضى اللّه عنهم أجمعين - گفتندى : فراهم آمدن بر طعام از مكارم اخلاق است . و براى قرآن فراهم آمدندى و تفرقه نشدندى مگر پس از تناول طعامى . و گفتهاند : فراهم آمدن برادران بر آن چه ايشان را پسنديده بود با انس و الفت ، از دنيا نيست .
و در خبر است : يقول اللّه تعالى للعبد يوم القيامة : يا ابن آدم جعت فلم تطعمني ، فيقول : كيف أطعمك و أنت ربّ العالمين ؟ فيقول : جاع أخوك المسلم فلم تطعمه و لو أطعمته كنت أطعمتني ، اى ، حق تعالى روز قيامت بنده را گويد : اى پسر آدم گرسنه شدم مرا طعام ندادى ، بنده گويد : تو را چگونه طعام دادمى كه تو پروردگار [ 9 ] جهانى ؟ بارى تعالى فرمايد : برادر مسلمان تو گرسنه شد ، اگر وى را طعام داده بودى مرا داده بودى . و گفت : إذا جاءكم الزّائر فأكرموه ، اى ، چون مهمان بر شما آيد وى را گرامى داريد . و گفت : انّ في الجنّة غرفا يرى ظاهرها من باطنها و باطنها من ظاهرها ، هي لمن الان الكلام و اطعم الطّعام و صلّى باللّيل و النّاس نيام ، اى ، در بهشت غرفههاست كه ظاهر آن از باطن و
إحياء علوم الدين ( فارسى ) — صفحة 17
مساهمون: الغزالي
ص١٧