خَلْقاً آخَرَ
« 369 » ، اى ، روح در وى دميديم . پس آيت
وَ إِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ
بخواند . و چون آن چه در طريقهاى قياس و اعتبار تقديم كرديم در آن نظر كنى ، تفاوت منصب على و ابن عباس - رضى اللّه عنهم - در غوص معانى و ادراك علمها تو را ظاهر شود « 370 » .
و در متفق عليه از صحيحين « 371 » از جابر آمده است كه كنّا نعزل على عهد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم و القرآن ينزل : اى ، ما عزل كرديمى در عهد پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - و قرآن نازل مىشدى . و در لفظى ديگر : كنّا نعزل فبلغ [ ذلك ] نبىّ اللّه ( ص ) فلم ينهنا ، اى ، ما عزل مىكرديم و آن به پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - رسيد و ما را باز نداشت . و هم در صحيحين از جابر آمده است كه مردى در خدمت پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : كنيزكى دارم كه ما را خدمت مىكند و خرماستان را آب مىدهد ، و من وى را وطى مىكنم ، و خوشم نمىآيد كه حمل گيرد . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : اعزل عنها ان شئت فانّه سيأتيها ما قدّر لها ، اى ، اگر خواهى عزل كن از او كه آن چه بر وى مقدر است به زودى بر وى آيد . و بدين حديث روزى چند بگذشت ، آن مرد بيامد و گفت كه كنيزك حمل گرفته است . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : قد أخبرتكم انّه سيأتيها ما قدّر لها ، اى ، شما را خبر كردم كه آن چه براى وى مقدر است به زودى خواهد آمد . و كل اين خبرها در صحيح است .
أدب يازدهم آداب ولادت است ،
( 1 ) و آن پنج است « 372 » .
اول آن كه به وجود پسر شادى بسيار نكند و به وجود دختر غمگين نشود ،
( 2 ) كه او نداند كه خيرت او در كدام است . بسيار صاحب پسر باشد كه آرزو برد كه وى را آن پسر نبودى ، يا دختر بودى ، بل سلامت در ايشان « 373 » بيشتر است و ثواب در ايشان جزيلتر . و پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : من كان له ابنة فادّبها و احسن تأديبها و غذّاها فأحسن غذاءها و أسبغ عليها من النّعمة الّتي أسبغ اللّه عليه كانت له ميمنة و ميسرة من النّار إلى الجنّة ، اى ، هر كه را دخترى باشد و او را آداب آموزد و نيكو آموزد ، و غذا دهد و نيكو غذا دهد ، و بپرورد و نيك پرورد ، [ و او را نيك برخوردار كند از
هامش
( 369 ) مؤمنون 23 - 12 - 14 .
( 370 ) در شرح زبيدى : و هذا من دقيق العلوم تفرد به على ( رض ) لوفور علمه و نفاذ ذهنه ( 5 - 385 ) .
( 371 ) صحيح بخارى و صحيح مسلم .
( 372 ) در نسخهء فيضيه : و آن چهار است .
( 373 ) در دختران .