پنجم آن كه زن امتناع نمايد به سبب تعزّز ، « 366 » و مبالغت در نظافت كه از درد زه و نفاس و شير دادن كند . و اين عادت زنان خوارج بوده است كه ايشان در استعمال آب مبالغت نمودندى تا به حدى كه نمازهاى ايام حيض قضا كردندى ، و در آبدست جاى جز برهنه نرفتندى ، و اين بدعت است مخالف سنت و فاسد است . يكى از ايشان چون در بصره آمد ، دستورى خواست تا بر عايشه - رضى اللّه عنها - در رود « 367 » ، عايشه دستورى نداد . پس در اين مقام قصد فاسد باشد نه منع ولادت .
سؤال پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرموده است : من ترك النّكاح مخافة العيال فليس منّا .
جواب عزل چون ترك نكاح است . و آن چه فرموده است كه ليس منّا ، اى ، موافق بر سنت ما و طريق ما نيست ، چه سنت ما فعل افضل است .
سؤال پيغامبر - صلى اللّه عليه و سلم - در معنى عزل فرموده است : ذلك الوأد الخفىّ ، اى ، آن زنده در گور كردن پوشيده است . و بعضى از عرب دختران را زنده دفن [ 58 ] كردندى ، و حق تعالى در اين معنى فرموده است ، قوله تعالى :
وَ إِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ
« 368 » . و اين خبر در صحيح مسلم است .
جواب در صحيح خبرهاى صريح در اباحت عزل آمده است ، و آن چه پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرموده است : الوأد الخفىّ همچنان است كه فرموده است : الشّرك الخفىّ . و آن موجب كراهيت است نه تحريم .
سؤال ابن عباس - رضى اللّه عنهما - گفت : عزل زنده دفن كردن اصغر است ، و نسمهاى كه وجود آن بدان ممنوع مىشود ، موءودهء صغرى است ؟
جواب دفع وجود را بر قطع آن قياس كرده است ، و اين قياسى است ضعيف . و براى آن على - رضى اللّه عنه - بر وى انكار فرموده است و گفته : لا تكون الموءودة الاّ بعد سبع ، اى ، موءوده نباشد مگر پس از هفت طور ، و آيتها كه در طورهاى خلقت آمده است بخواند ، و اين آن آيتها است : قوله تعالى :
وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ
تا آن جا كه
ثُمَّ أَنْشَأْناهُ
هامش
( 366 ) تعزّز ، ناراحتى ، التهاب يا تنگ شدن مجراى رحم ، سخت و درشت گرديدن گوشت .
( 367 ) در رفتن ، وارد شدن .
( 368 ) تكوير 81 - 8 .