سازگارى پديد آرد . و عمر - رضى اللّه عنه - براى التيام ميان شوى و زن حكمى فرستاده بود ، وى ايشان را آشتى ناداده باز آمد ، عمر وى را به درّه بزد و گفت : خداى در كلام خود فرموده است ، قوله تعالى :
إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما
« 338 » آن حكم با حسن نيت معاودت كرد و شرط تلطف در اصلاح آن كار تقديم نمود به لطف ، حالى ميان ايشان صلح پديد آمد .
و اما چون نشوز از جانب زن باشد خاصه ، شوى قيّم زن تواند بود ، و او را رسد كه زن را أدب فرمايد و بقهر در فرمان آرد ، و ليكن بايد كه در تأديب شرط تدريج رعايت كند ، و آن چنان باشد كه اول پند دهد ، و اگر تأثير نكند در جامهء خواب « 339 » پشت به وى آرد ، يا فراش جداگانه سازد ، و هم در خانه هجرت از وى گزيند ، از يك شب تا سه شب ، و اگر اين را اثرى نيز نباشد بزند ، زدني كه رنج آن سخت نباشد چنان كه افگار « 340 » كند ، و استخوانى شكسته نشود و خون آلود نگرداند و به روى نزند كه آن منهى است . و پيغامبر را - صلّى اللّه عليه و سلم - پرسيدند كه حق زن بر مرد چيست ؟ فرمود : يطعمها إذا طعم و يكسوها إذا اكتسى و لا يقبّح وجهها و لا يضرب الاّ ضربا غير مبرّح و لا يهجرها الاّ في البيت ، اى ، طعام دهد وى را چون طعام خورد ، و جامه پوشاند چون خود جامه پوشد ، و روى او را به زشتى منسوب نگرداند ، و سخن وى رد نكند ، و نزند مگر زدني كه از او نيك افگار نشود ، و از وى هجرت نگزيند مگر در خانه .
و شوى را رواست كه براى كارى از كارهاى دين بر وى خشم گيرد تا ده روز و تا يك ماه از وى جدايى گزيند . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - چون بر زينب « 341 » هديهاى فرستاد و او [ آن ] را رد كرد ، يكى از زنان كه پيغامبر - عليه السّلام - به خانهء وى بود گفت : لقد أقمأتك ، اى ، تو را خوار و خرد شمرد كه هديهء تو را رد كرد . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : انتنّ أهون على اللّه من ان تقمئننى ، اى ، شما بر خداى - عز و جل - خوارتر از آنيد كه مرا خوار گردانيد . پس بر كلّ ايشان يك ماه در خشم بود تا آن گاه كه بديشان معاودت نمود .
أدب دهم در آداب مباشرت .
( 1 ) مستحب است كه ابتدا به نام خداى - عز و جل - كند ، اول قُل هُوَ اللّهُ احد بخواند ، و تكبير و تهليل به جاى آورد ، و بگويد : بسم اللّه العلىّ العظيم اللّهمّ اجعل لنا ذرّيّة طيّبة ان كنت قدّرت ان تخرج ذلك من صلبي . و پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : لو انّ أحدهم إذا اتى
هامش
( 338 ) نساء 4 - 35 .
( 339 ) جامهء خواب ، رختخواب .
( 340 ) افگار ، زخمى ، خسته .
( 341 ) زينب بنت جحش .