تبع ميل و آرزو باشد . و پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - در عطا و شب بودن ميان ايشان عدل فرمودى و گفتى : اللّهم هذا جهدى فيما املك و لا طاقة لي فيما تملك و لا املك ، اى ، اى بار خداى ، اين كوشش من است در چيزى كه مالك آنم ، و مرا طاقت نيست در چيزى كه تو مالك آنى و من مالك آن نيم . و بدين ، دوستى را خواسته است . و عايشه - رضى اللّه عنها - نزديك او دوستترين زنان بود ، و زنان ديگر اين معنى مىدانستند . و در بيمارى هر شبى و هر روزى او را برداشتندى و به وثاقها بردندى و به نزديك هر يكى از ايشان شبى بگذرانيدى ، تا گفتى : اين انا غدا ؟ اى ، من فردا [ 54 ] كجا خواهم بود ؟ يكى از امهات المؤمنين دريافت و گفت : از روز عايشه مىپرسد . پس جمله گفتند : يا رسول اللّه ، ما دستورى « 333 » داديم كه در وثاق عايشه باشى ، كه از هر شبى تو را نقل كردن تو را رنج مىرسد . فرمود : و قد رضيتنّ بذلك ؟ اى ، بدان رضا داديد ؟
گفتند : آرى . فرمود : فحوّلوني إلى بيت عائشة ، اى ، مرا به خانهء عايشه بريد .
و هر گاه كه زنى شب خود انباغ « 334 » خود را بخشد و شوى بدان راضى بود ، حق آن انباغ را ثابت شود . و پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - ميان زنان قسمت كردى ، و قصد طلاق سودة دختر زمعه داشت « 335 » ، او شب خود عايشه را بخشيد و التماس نمود تا او را در نكاح خود دارد و طلاق ندهد تا روز قيامت حشر او در ميان زنان او باشد ، پس او را در نكاح بداشت و طلاق نداد ، و براى او قسمت نكردى و براى عايشه دو شب قسمت كردى و براى زنان ديگر يگان يگان شب ، و ليكن به حسن عدل و كمال قوّت . اگر نفس او به يكى از ايشان در غير نوبت او مايل شدى و با وى مباشرت كردى ، در آن شبانه روز با ديگر زنان هم بگشتى . چنان كه از عايشه روايت كردهاند كه پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - در يك شبانه روز با زنان خود بگشتى « 336 » . و انس روايت كرد كه در چاشتگاهى بر نه كس از امهات المؤمنين بگشت .
أدب نهم در نشوز .
( 1 ) و هر گاه كه ميان ايشان خصومتى زايد و كارشان التيام نپذيرد ، اگر از هر دو جانب باشد يا از جانب شوى بود ، پس زن را بر شوى تسلط نتواند بود ، و شوى بر اصلاح زن اقدام ننمايد ، از دو حكم چاره نباشد : يكى از اهل شوى و يكى از اهل زن ، تا ميان ايشان بنگرند و كارشان به صلاح آورند . و اگر ايشان « 337 » اصلاح ذات البين خواهند ، حق تعالى ميان ايشان
هامش
( 333 ) دستورى ، اجازه .
( 334 ) انباغ ، انباز ، هوو ، وسنى .
( 335 ) در شرح زبيدى : ( لمّا كبرت ) سنّها .
( 336 ) در عربى : انّ رسول اللّه ( ص ) طاف على نسائه في ليلة واحدة .
( 337 ) دو حكم .