مسلمان در آن ساعت از خداى خيرى نخواهد كه نه وى را آن بدهد ، و در روايتي : لا يسأل اللّه خيرا من أمر الدّنيا و الآخرة الاّ أعطاه ايّاه ، اى ، نيكويى از كار دنيا و آخرت نخواهد كه نه او را آن بدهد . و آن هر شبى است ، [ 454 ] و مطلوب قيام كنندگان آن ساعت است ، و او مبهم است در كل شب ، چنان كه شب قدر در رمضان ، و ساعت روز جمعه ، و آن ساعت عطاهاى مذكور است .
بيان طريق قسمت اجزاى شب
( 1 ) بدان كه احياى شب را به اعتبار مقدار هفت مرتبه است :
مرتبهء اول احياى همهء شب . و اين كار اقوياست كه براى عبادت خداى متجرد شدهاند ، و از مناجات او لذت يافته ، و آن غذاى ايشان شده است و حيات دل ايشان ، و به بسيارى ايستادن رنج نبينند ، و خواب را به روز اندازند در وقت مشغولى مردمان ، و آن طريق جماعتى از سلف بوده است كه نماز بامداد را به وضوى نماز خفتن گزاردندى .
بو طالب مكى حكايت كرد ، و آن از چهل [ تن از ] تابعين بر سبيل تواتر و اشتهار . حكايت كردهاند كه در ايشان كسى بود كه چهل سال بر اين مواظبت كرده بود ، و گفت : از ايشان سعيد مسيب و صفوان سليم مدنيانند ، و فضيل عياض و وهيب ورد مكيان ، و طاوس و وهب منبّه يمانيان ، و ربيع بن خثيم و بو عاصم حكم كوفيان . و أبو سليمان دارانى و على بكّار شاميان ، و بو عبد اللّه خوّاص و أبو عاصم عبّاديان « 209 » ، و حبيب أبو محمد « 210 » و أبو جابر سلمانى پارسيان ، و مالك دينار و سليمان تيمى و يزيد رقاشى و حبيب ابى ثابت و يحيى بكاء « 211 » بصريان ، و كهمس منهال هر ماهى نود ختم بكردى و آن چه فهم نكردى بازگشتى و بار دوم بخواندى ، و نيز از مدينه ابو حازم و محمد منكدر بود در جمع بسيار .
مرتبهء دوم آن كه نيمهء شب قيام كند . و عدد آن كسان كه از سلف بر اين مواظبت نمودهاند نامحصور است ، و بهترين طريقى در آن ، آن است كه ثلث اول و سدس آخر از شب بخسبد تا قيام در جوف شب و ميانهء آن باشد ، و آن فاضلتر است .
هامش
( 209 ) عبّاديان ( ج عبّادى ، عبّادانى ) ، منسوب به عبّادان ( آبادان ) .
( 210 ) حبيب عجمى مريد حسن بصرى .
( 211 ) در نسخهء مجلس : يحيى بن بكّار ، در شرح زبيدى : يحيى البكاء فهو يحيى بن مسلمه .