و از اخبار
( 1 ) قول پيغامبر - عليه السلام - است : يعقد الشّيطان على قافية أحدكم . « 170 » إذا هو نام ثلاث عقد يضرب مكان كلّ عقدة عليك ليل طويل فارقد ! فان استيقظ و ذكر اللّه عزّ و جلّ ، انحلّت عقدة ، و ان توضّأ انحلّت عقدة فان صلّى انحلّت عقدة فأصبح نشيطا طيّب النّفس و الاّ أصبح خبيث النّفس كسلان ، اى ، چون يكى از شما بخسبد ديو در پيش سر « 171 » او سه عقده اندازد ، و جاى هر عقدهاش نقش كند بر تو كه شب دراز است پس بخسب ، پس اگر بيدار شود و خداى را ياد كند عقدهاى گشاده شود ، و اگر وضو سازد عقدهاى ديگر گشاده گردد ، و چون نماز گزارد همهء عقدهها منحل شود ، و او با نشاط ، پاكيزه نفس بامداد كند و اگر نه پليد نفس و كاهل بامداد كند . و در خبر است : كه پيش پيغامبر گفتند كه فلان كس همه شب تا بامداد بخفت . گفت : بال الشّيطان في اذنه ، اى ، شيطان در گوش او بول كرد . و در خبر است : انّ للشّيطان سعوطا و لعوقا و ذرورا فإذا اسعط العبد ساء خلقه و إذا ألعقه ذرب لسانه [ 446 ] بالشّرّ ، و إذا ذرّه نام باللّيل حتّى يصبح ، اى ، شيطان را دارويى است كه در بينى كند و دارويى است كه بليساند و دارويى است كه بر پراكند ، پس اگر بنده را دارو در بينى كند بد خوى شود ، و اگر بليساند به بدى تيز زبان شود ، و اگر بر پراكند همه شب بخسبد تا بامداد .
و پيغامبر - عليه السلام - گفت : ركعتان يركعهما العبد في جوف اللّيل الاخير خير له من الدّنيا و ما فيها و لو لا ان أشقّ على امّتى لفرضتهما عليهم ، اى ، دو ركعت كه بنده در ميانهء شب - چنان كه به آخر نزديكتر باشد - گزارد او را به از دنيا باشد و آن چه در آن است ، و اگر نه آنستى كه بر امت خود دشوارى نهاده باشم هر آينه آن را فريضه گردانيدمى . « 172 » و مغيرهء شعبه گفت كه پيغامبر - عليه السلام - قيام كرد تا قدمهاى او شكافته شد . و وى را گفتند كه حق تعالى گناه متقدم و متأخر تو بيامرزيده است ، گفت : أ فلا أكون عبدا شكورا ؟ و از معنى اين سخن ظاهر مىشود كه كنايتى است از زيادت مرتبه ، چه شكر سبب مزيد است . قال اللّه تعالى :
لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ
. « 173 » پيغامبر - عليه السلام - گفت بو هريره را : أ تريد أن تكون رحمة اللّه عليك حيّا و ميّتا و مبعوثا ؟ فقم من اللّيل فصلّ و أنت تريد رضاء ربّك ، يا أبا هريرة صلّ في زوايا بيتك يكن نور بيتك في السّماء كنور
هامش
( 170 ) در شرح زبيدى : رواه مسلم . . . عن ابى هريره بلفظ « على قافية رأس أحدكم . . . » .
( 171 ) در شرح زبيدى :
و القافية هي مؤخر الرّأس و فيه العقل و الفهم .
( 172 ) عبارت زير در ترجمه نيامده است : و في الصحيح عن جابر ان النّبى صلى اللّه عليه و سلّم قال : انّ من الليل ساعة لا يوافقها عبد مسلم يسأل اللّه خيرا الاّ أعطاه ايّاه و ذلك في كلّ ليلة .
( 173 ) إبراهيم 14 - 7 .