تا غلبهء خواب زايل شود و بداند كه چه مىگويد .
ابن عباس - رضى اللّه عنهما - خواب نشسته را دشمن داشتى . و در خبر است : لا تكابدوا اللّيل ، اى ، سختى شب تحمل منماييد . و پيغامبر را - عليه السلام - گفتند كه فلان زن شبها نماز كند ، و چون خواب او را غلبه كند خود را به رشتهاى در آويزد . پيغامبر - عليه السلام - از آن نهى فرمود و گفت : ليصلّ أحدكم من اللّيل ما تيسّر له فإذا غلبه النّوم فليرقد ، اى ، نماز كند يكى از شما از شب آن چه وى را ميسّر شود ، و چون خواب وى را غلبه كند بخسبد . و گفت : تكلّفوا من العمل ما تطيقون [ 435 ] فانّ اللّه لن يملّ حتى تملّوا ، اى ، از عمل آن را تكلف كنيد كه طاقت آن داريد ، چه حق تعالى دادن ثواب نگذارد « 119 » تا شما را ملالت نيارد . و گفت : خير هذا الدّين أيسره ، اى ، بهترين اين دين آسانتر آن است . و وى را گفتند كه فلان نماز گزارد و نخسبد ، و روزه دارد و افطار نكند . گفت : لكنّى أصلّي و انام ، و أصوم و أفطر ، هذه سنّتى ، فمن رغب عن سنّتى فليس منّى ، اى ، ليكن من نماز بگزارم و بخسبم ، و روزه دارم و افطار كنم ، اين سنت من است ، پس هر كه از اين اعراض آرد بر سنت من نباشد . و گفت : لا تشادّوا هذا الدّين فانّه متين فمن يشادّه يغلبه فلا تبغّض إليك عبادة اللّه ، اى ، با اين دين سختى فرا مگيريد كه او استوار است ، هر كه با او سختى فرا گيرد او را غلبه كند ، پس عبادت خداى را بر خود دشمن مگردانيد .
هفتم آن كه روى در قبله خسبد ، و آن دو گونه است . يكى استقبال « 120 » كسى كه در حال نزع باشد ، و آن ستان باشد - بر قفا خفته - و استقبال او آن بود كه روى و كفهاى پاى او سوى قبله باشد . و دوم استقبال مرده در لحد ، و آن كسى را بود كه بر پهلو خسبد ، و روى و پيش بدن او سوى قبله باشد چون بر شق راست خسبد .
هشتم : دعاى وقت خفتن . بگويد : باسمك ربّى وضعت جنبي و باسمك ارفعه ، تا آخر دعاهاى مأثور كه در « كتاب دعوات » آوردهايم ، و آيتهاى مخصوص چون آية الكرسي و آخر بقره و غير آن بخواند ، و قول حق تعالى :
وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ
، تا
يَعْقِلُونَ
، « 121 » و گفتهاند كه هر كه اين را وقت خفتن بخواند ، حق تعالى قرآن را بر وى نگاه دارد ، چنان كه آن را
هامش
( 119 ) نگذارد ، ترك نكند .
( 120 ) استقبال ، رو به قبله بودن .
( 121 ) بقره 2 - 163 و 164 .