استغفروا ، اى ، ما را از آن كسان گردان كه چون نيكويى كنند شاد شوند و چون بدى كنند آمرزش خواهند . و پيغامبر گفت : إذا أذنب العبد ذنبا فقال اللّهمّ اغفر لي ، فيقول اللّه عزّ و جلّ أذنب عبدى ذنبا فعلم أنّ له ربّا يأخذ بالذّنب و يغفر الذّنب ، عبدى اعمل ما شئت فقد غفرت لك . اى ، بنده چون گناه كند و بگويد اللّهمّ اغفر لي ، حق تعالى گويد : بندهء من گناهى كرد و دانست كه او را پروردگارى است كه به مقتضى عدل بر گناه مؤاخذت فرمايد و به موجب فضل آن را بيامرزد [ 522 ] ، اى بندهء من ، آن چه خواهى بكن كه من تو را بيامرزيدم . و گفت : ما اصرّ من استغفر و ان عاد في اليوم سبعين مرّة ، اى ، هر كه استغفار كند مصر نباشد ، اگر چه در روز هفتاد بار معاودت نمايد . و گفت : انّ رجلا لم يعمل خيرا قطّ فنظر إلى السّماء فقال انّ لي ربّا ثمّ قال ربّ اغفر لي فقال اللّه عزّ و جلّ قد غفرت لك . اى ، مردى كه هرگز نكويى نكرده بود در آسمان نگريست و گفت : هر آينه مرا پروردگارى است ، پس گفت : اى پروردگار من ، مرا بيامرز ، و خداى - عز و جل - گفت كه بيامرزيدم .
و گفت : من أذنب ذنبا فعلم أنّ اللّه قد اطّلع عليه غفر له و ان لم يستغفر ، اى ، هر كه گناهى كند و بداند كه خداى - عز و جل - بر وى مطلع است ، خداى وى را بيامرزد ، اگر چه از وى آمرزش نخواهد . و گفت : يقول اللّه يا عبادى كلّكم مذنب الاّ من عافيته فاستغفرونى اغفر لكم و من علم أنّى ذو قدرة على أن اغفر له غفرت له و لا أبالي ، اى ، حق تعالى گويد : اى بندگان من ، شما همه گناهكاريد مگر آن كه من وى را در عافيت داشتهام ، پس آمرزش خواهيد از من تا شما را بيامرزم ، و هر كه بدانست كه من قادرم بر آمرزش وى ، وى را بيامرزم و باك ندارم . و گفت : من قال سبحانك ظلمت نفسي و عملت سوء فاغفر لي فانّه لا يغفر الذّنوب الاّ أنت غفرت ذنوبه و لو كانت [ كمدبّ ] النّمل ، اى ، هر كه اين كلمات بگويد وى را بيامرزم ، اگر چه گناهان وى چون قطار مورچه متوالى باشد .
و آمده است كه فاضلترين استغفارى اين كلمات است : اللّهمّ أنت ربّى و أنا عبدك [ خلقتني و انا ] على عهدك [ و وعدك ] ما استطعت ، أعوذ بك من شرّ ما صنعت ، أبوء « 149 » لك بنعمتك علىّ ، و أبوء على نفسى بذنبي ، [ فقد ظلمت نفسي و اعترفت بذنبي ] ، فاغفر لي ذنوبى ما قدّمت منها و ما أخّرت ، انّه لا يغفر الذّنوب جميعا الاّ أنت .
آثار خالد معدان گفت كه خداى - عز و جل - فرمود كه دوستترين بندگان من آن كساناند كه
هامش
( 149 ) أبوء ( از : بوء ) اعتراف مىكنم .