رمزهاست به معانى ذكر كه در علم معامله بيش از آن تقرير نتوان كرد .
باب دوم در آداب دعا و فضل آن ، و فضل بعضى دعاهاى مأثور
فضيلت دعا
( 1 ) قوله تعالى :
وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي
« 77 » مترجم مىگويد كه در اين آيت لطيفهاى قدسي و دقيقهاى روحانى رعايت يافته است . چه در چند آيت قرآن كه در آن ذكر سؤال است ، در جواب آن بارى تعالى پيغامبر را خطاب فرموده است و بيان آن به دو حواله كرده ، و گفته : قل . چنان كه :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتالٍ فِيهِ ، قُلْ قِتالٌ
« 78 » و در آيت ديگر :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ ، قُلْ هُوَ أَذىً
« 79 » و در آيت ديگر :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها ، قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي
. « 80 » و در آيت ديگر : [ 508 ]
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْجِبالِ فَقُلْ يَنْسِفُها رَبِّي نَسْفاً
. « 81 » و در اين آيت ، جواب خود فرموده است و توسيط واسطه روا نداشته . و سبب آن است كه آن سؤالها از احكام شرع و احوال كاينات بوده است ، جواب آن به پيغامبر - عليه السلام - حواله فرموده است ، و اين سؤال از ذات مقدس اوست و رجوع بندگان به زارى و تضرع به حضرت او ، و در چنين مقام ، توسيط واسطه لايق نباشد ، بل جاى تجلى و رفع حجب « 82 » و وسايط است . بدين سبب گفت : فانّى قريب . و اين دليل است بر شرف و عظمت مقام دعا . و دقيقهء ديگر آن است كه ايشان را در اين مقام به عباد ياد كرده است ، و تشريف اضافت به ذات خود ارزانى داشته است .
و قوله تعالى :
ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
« 83 » ، اى بخوانيد پروردگار خود را به زارى و نهان كه او دوست ندارد در گذرندگان را از حد مردمان .
و قوله تعالى :
قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى
« 84 » اى ، بگو اى محمد كه
هامش
( 77 ) بقره 2 - 186 .
( 78 ) بقره 2 - 217 .
( 79 ) بقره 2 - 222 .
( 80 ) اعراف 7 - 187 .
( 81 ) طه 20 - 105 .
( 82 ) حجب ، حجابها .
( 83 ) اعراف 7 - 55 .
( 84 ) إسراء 17 - 110 .