همچنان زنده گرداند كه زمين را به باران بزرگ قطره .
و بعضى حكما گفتند : چون عالم به آخرت انتقال كند ، ماهيان در آب و مرغان در هوا بر او بگريند . و اگر چه روى او از چشمها مفقود شود ، اما ذكر او از دلها مدروس نگردد .
و زهرى گفت : علم از فحول كارهاست ، و جز فحول مردان آن را دوست ندارند .
[ فضيلت تعلّم ]
آيات
( 1 ) قوله تعالى :
فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ
« 25 » . در اين آيت تحريضى است به سفر به جهت طلب علم .
و قوله تعالى :
فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ
« 26 » . در اين آيت ايجاب سؤال است [ بر ] كسانى كه ندانند ، از اهل علم .
اخبار
( 2 ) قوله عليه السلام : من سلك طريقا يطلب فيه علما سلك اللّه به طريقا إلى الجنّة . اى ، هر كه سالك راهى شود كه در آن علم طلبد ، حق تعالى وى را سالك راه بهشت گرداند .
قوله عليه السلام : انّ الملائكة لتضع أجنحتها لطالب العلم رضا بما يصنع . اى ، فريشتگان پر بنهند براى طالب علم به سبب راضى بودن به كار ايشان .
مترجم مىگويد : نهادن پر عبارتى است از تواضع ، و بر قول ديگر از سعى نمودن در إتمام مآرب و تحصيل مطالب .
و قوله عليه السلام : لان تغدو فتتعلّم بابا من العلم خير من ان تصلّى مائة ركعة . اى ، بامداد كردن [ 15 ] و يك باب از علم آموختن به از صد ركعت گزاردن .
قوله عليه السلام : باب من العلم خير من ان تصلّى مائة ركعة . اى . . . يك باب از علم . . . به از صدر ركعت گزاردن .
قوله عليه السلام : باب من العلم يتعلّمه الرّجل خير له من الدّنيا . اى ، يك باب از علم آموختن مردمان را به از دنيا .
قوله عليه السلام : طلب العلم فريضة على كلّ مسلم . و قوله عليه السلام : اطلبوا العلم و لو بالصّين .
مترجم مىگويد : در اين هر دو چيز تصريح است [ بر ] ايجاب طلب علم ، و چين را بدان ياد
هامش
( 25 ) توبه 9 - 122 .
( 26 ) انبياء 21 - 7 .