انا اجزى به . اى ، هر نيكويى را ده ثواب است تا هفت صد ، مگر روزه را كه آن مخصوص مراست و جزاى آن من دهم . و حق تعالى گفته است :
إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ
« 7 » . اى ، كسانى كه از شهوتها صبر كنند مزد ايشان از حساب و اندازه بيرون باشد . و روزه نيمهء صبر است ، پس ثواب او بىاندازه بود . و كدام فضيلت از اين بزرگتر كه پيغامبر - عليه السلام - مىفرمايد : و الّذي نفسي بيده لخلوف فم الصّائم اطيب عند اللّه من ريح المسك ، يقول اللّه عزّ و جلّ انّما يذر شهوته و طعامه و شرابه لاجلى ، فالصّوم لي و انا اجزى به . اى ، بدان خداى كه نفس من در قبضهء قدرت اوست كه بوى دهن روزهدار نزد حق تعالى از بوى مشك خوشتر است ، و حق تعالى مىفرمايد كه شهوت طعام و شراب خويش نمىگذارد « 8 » مگر از براى من ، پس روزه مراست و پاداش آن من دهم .
و پيغامبر - عليه السلام - گفته است : للجنّة باب يقال له الرّيّان لا يدخله الاّ الصائمون . اى ، بهشت را درى است كه آن را ريان گويند - و پارسى ريان سيراب باشد - در آن در جز روزهداران [ در ] نروند . و روزهدار را وعدهء لقاى بارى تعالى است در مجازات روزهء وى ، چه پيغامبر - عليه السلام - گفته است : للصّائم فرحتان : فرحة عند الافطار ، و فرحة عند لقاء ربّه . اى ، روزهدار را دو شادى است : يكى وقت افطار ، و ديگر وقت ديدن پروردگار .
مترجم مىگويد : مطالب و مقاصد آدمى دو گونه است : يكى جسمانى ، دوم روحانى . و اظهر مطالب جسمانى [ 386 ] طعام و شراب است ، و اعلى مقاصد روحانى ديدن بارى تعالى .
بدين موجب بر اين جمله اشارت فرموده است . و روا كه شادى افطار به سبب تمام شدن عمل باشد ، و سلامت ماندن آن از مفسدات . و چنان كه به غروب خورشيد تمام « 9 » روزه و سلامت ماندن آن معلوم شود ، به حسن خاتمت كه مستلزم ديدار است تمام اعمال عمر و سلامت آن از مبطلات روشن گردد .
و پيغامبر - عليه السلام - گفت : لكلّ شيء باب و باب العبادة الصّوم . اى ، هر چيزى را درى است و در عبادت روزه است . و گفت : نوم الصّائم عبادة . اى ، خواب روزهدار عبادت است . و بو هريره روايت كرد كه پيغامبر - عليه السلام - گفت : إذا دخل [ شهر ] رمضان فتّحت أبواب الجنّة و غلّقت أبواب النّار و [ صفّدت ] الشّياطين و نادى مناد يا باغى الخير هلمّ و يا باغى الشّرّ اقصر . اى ، چون ماه رمضان در آيد ، درهاى بهشت گشاده شود و درهاى دوزخ بسته آيد و ديوان را در بند كنند و منادى آواز
هامش
( 7 ) زمر 39 - 10 .
( 8 ) نمىگذارد ، ترك نمىكند .
( 9 ) تمام ، تمام بودن .