يقبل من حاجة . اى ، ثواب دهنده در حال توانگرى بيش از ثواب قبول كننده نباشد در حال حاجت .
و شايد كه مراد آن كس است كه مقصود او از دفع حاجت فراغ دل باشد براى كارهاى دين ، پس او برابر دهندهاى باشد كه مقصود او از دادن ، عمارت دين بود .
و پيغامبر را پرسيدند : كدام صدقه فاضلتر ؟ فرمود : ان تصدّق و أنت صحيح شحيح تأمل البقاء و تخشى الفاقة ، و لا تمهل حتّى إذا بلغت الحلقوم ، قلت لفلان كذا و لفلان كذا . اى ، صدقه دادن در حال صحت و ضنّت به مال ، كه زندگانى اميد دارى و از فاقه بترسى ، و امهال نكنى [ تا ] جان به حلق رسد ، آن گاه گويى فلان را چنين ، فلان را چنين .
و روزى اصحاب را فرمود كه تصدّقوا . مردى گفت : نزديك من [ 377 ] دينارى است .
فرمود : أنفقه على نفسك . گفت : ديگرى هم است . فرمود : أنفقه على زوجتك . گفت : ديگرى هم است . فرمود : أنفقه على ولدك . گفت : ديگرى هم است . فرمود : أنفقه على خادمك . گفت : ديگرى هم است ، فرمود : أنت أبصر به . اى ، مصلحت آن تو به دانى .
پيغامبر فرمود : لا تحلّ الصّدقة لآل محمد ، انّما هي اوساخ النّاس . اى ، صدقه آل محمد را حلال نباشد ، كه آن خاز مردمان است . و گفت : ردّوا مذمّة السّائل و لو به مثل رأس الطّائر من الطّعام . اى ، نكوهش خواهنده را دفع كنيد و اگر چه به مثل سر مرغى بود از طعام . و گفت : لو صدق السّائل ما أفلح من ردّه . اى ، اگر خواهنده راست گويد رد كنندهء وى رستگارى نيابد .
و عيسى - عليه السلام - گفت : هر كه خواهنده را نوميد بازگرداند ، هفت روز فريشتگان در خانهء وى نيايند .
[ و كان نبيّنا ] - عليه السلام - لا يكل خصلتين إلى غيره : كان يضع طهوره بالليل و يخمّره . و كان يناول المسكين بيده . اى ، [ پيغامبر ما - عليه السلام - ] دو خصلت به غير خود نگذاشتى : آب آبدست خود به شب بنهادى [ و آن را بپوشيدى ] ، و درويش را به دست خود دادى .
و گفت : ليس المسكين الّذي يردّه التّمرة و التّمرتان و اللّقمة و اللّقمتان ، انّما المسكين المتعفّف ، اقرءوا ان شئتم : لا يسألون النّاس إلحافا . اى ، مسكين آن نيست كه يك خرما و دو خرما و يك لقمه و دو لقمه وى را باز گرداند ، بل مسكين نيست مگر عفت بر زنده « 174 » ، بخوانيد اگر خواهيد :
لا يَسْئَلُونَ النَّاسَ إِلْحافاً
. « 175 » و گفت : ما منّا من مسلم يكسو مسلما الاّ كان في حفظ اللّه تعالى ما دامت عليه منه رقعة . اى ،
هامش
( 174 ) بر زنده ، ورزنده .
( 175 ) بقره 2 - 273 .