قسمت را رعايت نمىكنند - اما به نادانى و اما به آسانگيرى - و ترك سؤال از مثل اين كارها آن گاه روا باشد كه احتمال تحريم بر ظن غالب نباشد . و مواضع سؤال و درجات احتمال در « كتاب حرام و حلال » بخواهد آمد . ان شاء اللّه تعالى .
فصل چهارم در صدقهء تطوّع و فضل آن ، و آداب دادن و ستدن
[ بيان ] فضيلت صدقه
( 1 ) از اخبار پيغامبر - عليه السلام - گفت : تصدّقوا و لو بتمرة فانّها تسدّ من الجائع و تطفئ الخطيئة كما يطفئ الماء النّار . اى ، صدقه دهيد اگر چه به يك خرما باشد ، كه آن در سدّ [ گرسنگى ] اثرى دارد و گناه را فرو نشاند چنان كه آب آتش را . و گفت : اتّقوا النّار و لو بشقّ تمرة ، فان لم تجدوا فبكلمة طيّبة .
اى ، صدقه را وقايهء خود سأزيد از آتش اگر چه به نيم خرما باشد ، چه در حضرت الهى ضايع نشود . و اگر نيابيد به سخنى خوش . و گفت : ما من عبد مسلم [ 376 ] يتصدّق بصدقة من كسب طيّب و لا يقبل اللّه الاّ [ طيّبا ] الاّ كان اللّه تعالى يأخذها بيمينه فيربّيها له كما يربّى أحدكم فصيله حتّى تبلغ التّمرة مثل احد . اى ، هيچ بندهء مسلمان صدقه ندهد از كسب پاك ، و حق تعالى جز پاك قبول نكند ، كه نه بارى تعالى تشريف قبول ارزانى دارد ، پس بپرورد چنان كه يكى از شما كرهء [ شتر ] خود را پرورد تا بدان درجه رسد كه خرمايى چون كوه احد شود .
و پيغامبر گفت بو دردا را : إذا طبخت مرقة فأكثر ماءها ثمّ انظر إلى اهل بيت من جيرانك فأصبهم منه بمعروف . اى ، چون شوربايى سازى آب آن بسيار كن ، پس اهل بيتى را از همسايگان خود بنگر و از آن نكويى بديشان برسان .
و گفت : ما احسن عبد الصّدقة الاّ احسن اللّه الخلافة على تركته . اى ، بندهاى نيكو صدقه نداد كه نه حق تعالى بر تركهء وى نيكو خلافت فرمود . و گفت : كلّ امرئ في ظلّ صدقته حتّى يقضى بين النّاس . اى ، هر مردى در سايهء صدقهء خود باشد تا آن گاه كه ميان مردمان حكم كرده شود . و گفت :
الصّدقة تسدّ سبعين بابا من الشّرّ . اى ، صدقه هفتاد دراز شر بسته گرداند . و گفت : صدقة السّرّ تطفئ غضب الرّبّ . اى ، صدقهء سر خشم خداى فرو نشاند . و گفت : ما المعطى من سعة افضل اجرا من الّذي