همه هلاك گردند . گفتند : آن چگونه باشد ؟ گفت : خداى را سجده كند و دل او سوى هوى باشد ، و مشاهد باطلى را كه بر وى مستولى است .
و اين چه گفتيم صفت خاشعان است . و اين حكايات و اخبار - با آن چه پيش رفته است - دليل است بر آن كه اصل نماز خشوع است و حضور دل ، و حركات مجرّد با غفلت دل در حال معاد كم فايده است . و اللّه تعالى اعلم .
باب چهارم در امامت و اقتدا بر امام وظيفتهاست :
( 1 ) پيش از نماز ، و در قرائت ، و در اركان نماز ، و پس از سلام .
اما وظيفتهاى پيش از نماز شش است
( 2 ) اول آن كه امامت گروهى نكند كه ايشان وى را كاره باشند . و اگر مختلف شوند ، اعتبار بيشتر را بود ، و اگر اندكتر اهل خير و دين باشند ، اعتبار ايشان اولى . و در حديث است : ثلاثة لا تجاوز صلوتهم رءوسهم : العبد الآبق ، و امرأة زوجها ساخط عليها ، و امام قوم و هم له كارهون . اى ، سه كساند كه نماز ايشان از سر ايشان در نگذرد : بندهء گريخته « 163 » ، و زنى كه شوى وى بر وى به خشم باشد ، « 164 » و امام قومى كه وى را كراهيت دارند . و چنان كه تقدم او بر گروهى كه وى را كراهيت دارند منهى است ، تقدم او بر كسى كه از وى فقيهتر و قاريتر باشد هم منهى است ، مگر چون آن كس كه اولى باشد امتناع نمايد ، آن گاه او را تقديم بايد كرد . و اگر چيزى از اينكه گفتيم نباشد و او را تقديم كنند و او از نفس خود مىداند كه به شروط امامت قيام تواند نمود ، بايد كه تقدم نمايد ، و مدافعت در اين حال مكروه باشد .
هامش
( 163 ) و در روايتي تا زمانى كه بر گردد مگر آن كه فرار او بر اثر اذيت و آزار صاحبش بوده باشد و يار و ياورى نيافته باشد ( شرح زبيدى ) .
( 164 ) به شرط آن كه خشم شوهر بر او به خاطر امر شرعي مانند سوء خلق و ترك أدب و نشوز باشد ( شرح زبيدى ) .