و انس مالك گفت كه هيچ بقعهاى نباشد كه حق تعالى را بر وى ياد كنند ، به نمازى يا به ذكرى ، كه نه بر بقعههايى كه در حوالى آن باشد افتخار كند و به ذكر خداى - عز و جل - شرف طلبد ، تا منتهاى هفت زمين . و هيچ بندهاى در نماز نايستد كه نه زمين خود را براى وى بيارايد . و گفتهاند كه هيچ گروهى در منزلى نزول نكنند كه نه آن منزل ايشان را دعا گويد يا لعنت كند .
باب دوم در كيفيت اعمال ظاهر نماز
( 1 ) و بدايت به تكبير است و آن چه پيش از آن است نماز كننده را بايد ، كه چون از وضو فارغ شود و پاكى تن و جامه و موضع نماز از پليديها حاصل كند و عورت را از ناف تا زانو بپوشد ، كه روى در قبله راست بايستد .
مترجم مىگويد : و به نزديك بو حنيفه - رضى اللّه عنه - زانو نيز عورت است ، آن را هم بپوشد .
و ميان دو قدم گشاده دارد به مقدار چهار انگشت ، و فراهم نيارد كه گشاده داشتن دليل فقه است . و پيغامبر - عليه الصلاة و السلام - از صفن و صفد نهى كرده است در نماز .
و صفد آن باشد كه هر دو قدم فراهم دارد . و از اينجاست قول حق تعالى :
مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفادِ
« 35 » . اى ، دست با گردن فراهم آورده در غل .
و صفن آن كه يك پاى بردارد . و از اينجاست قول خداى - عز و جل -
الصَّافِناتُ الْجِيادُ
، « 36 » اى ، اسبانى كه بر سه پاى ايستند و يك پاى بردارند . و اين آن است كه در پاى و زانو و كمر رعايت كرده شود .
و اما سر ، اگر خواهد بر استوا بگذارد و اگر خواهد در پيش اندازد ، و در پيش انداختن به خشوع و نگاه داشت چشم نزديكتر . و چشم بايد كه بر مصلّى باشد و از آن فراتر نرود ، [ 260 ] و اگر مصلّى نباشد نزديك ديوار بايستد ، يا خطى بكشد كه مسافت بصر را ضبط كند ، و پراكنده شدن انديشه را مانع بود . و همچنين در قيام مداومت كند تا ركوع . و اين أدب قيام است . و چون بر اين جمله كرد ، از براى دفع وسوسهء شيطان ،
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ
بخواند . پس قامت بگويد ، و اگر
هامش
( 35 ) إبراهيم 14 - 49 ، ص 38 - 38 .
( 36 ) ص 38 - 31 .