آن خشك نشود و ميوهء آن تغيّر نپذيرد .
و آمده است كه حاتم اصم را از نماز وى پرسيدند . گفت : چون وقت نماز آيد وضوى كامل بسازم و به موضعى روم كه نماز خواهم گزارد ، و بنشينم تا جوارح من ساكن شود ، پس به نماز ايستم ، و كعبه را در ميان دو ابروى خود تقدير كنم « 27 » ، و صراط را زير دو قدم خود ، و بهشت را بر راست ، و آتش را از چپ ، و ملك الموت را واپس ، و آن را آخر نماز خود پندارم ، پس ميان خوف و رجا بايستم ، و تكبير به تحنن « 28 » بگويم و قرائتى به ترتيل « 29 » بخوانم و ركوعى به تواضع و سجودى به تخشع به جاى آرم ، و بر سرين چپ بنشينم ، و پشت قدم چپ را بگسترانم ، و دقم راست را بر إبهام بايستانم ، و اخلاص را متابع آن دارم . پس ندانم كه از من قبول افتاد يا نه .
و ابن عباس - رضى اللّه عنهما - گفت : دو ركعت نماز به اقتصاد « 30 » با تفكر به از قيام شبى كه دل از آن غافل باشد .
فضيلت مسجد و موضع نماز
( 1 ) حق - سبحانه و تعالى - گفت :
إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ
« 31 » . اى ، مسجدهاى خداى آبادان نكند مگر كسى كه به خداى ايمان دارد .
و پيغامبر - عليه السلام - گفت : من بنى مسجد اللّه و لو مثل مفحص قطاة بنى اللّه له قصرا في الجنّة .
اى ، هر كه مسجدى [ 258 ] براى خداى بنا كند اگر چه در خردى چون آشيان سنگخوارى « 32 » باشد ، حق تعالى براى وى كوشكى در بهشت بنا فرمايد . و گفت : من ألف المسجد ألفه اللّه عزّ و جل .
اى ، هر كه با مسجد ألف گيرد حق تعالى وى را به حضرت خود مخصوص گرداند ، و ألف بخشد .
و گفت : إذا دخل أحدكم المسجد فليركع ركعتين قبل ان يجلس . اى ، چون يكى از شما در مسجد رود بايد كه پيش از نشستن دو ركعت نماز ادا كند . و گفت : لا صلوة لجار المسجد الاّ في المسجد .
مترجم مىگويد : و مراد نفى كمال و فضيلت نماز است . و اگر بر صحت حمل كنى ، در آن صورت باشد كه از خانه به امام مسجد اقتدا كند .
هامش
( 27 ) تقدير كردن ، فرض كردن .
( 28 ) به تحنّن ، به خضوع .
( 29 ) ترتيل ، هموار و آشكار و نيكو خواندن .
( 30 ) به اقتصاد ، با ميانه روى .
( 31 ) توبه 9 - 18 .
( 32 ) سنگخوار ، مرغى است كوچك و سياه رنگ و كأكل دار ، با قرقره .