آتش .
و آمده است كه روز قيامت جماعتى را بر انگيزند ، رويشان چون ستاره روشن بود ، ملايكه از ايشان پرسند كه اعمال شما چه بود ؟ گويند : چون بانگ نماز شنيديمى ، در حال ، وضو ساختيمى و به غير آن مشغول نشديمى . و طايفهاى ديگر را حشر كنند ، رويشان چون ماه باشد ، ايشان پس از سؤال ملايكه گويند كه ما پيش از وقت آبدست كرديمى . و گروهى ديگر را بعث كنند ، رويشان چون خورشيد ، پس از سؤال گويند كه ما بانگ نماز در مسجد شنيديمى . و آمده است كه سلف را چون تكبيرهء إحرام فوت شدى سه روز تعزيت داشتندى ، و چون نماز جماعت فايت گشتى هفت روز .
فضيلت سجود
( 1 ) پيغامبر - صلى اللّه عليه و سلم - گفت : ما تقرّب العبد إلى اللّه بشيء افضل من سجود خفّى . اى ، بنده به حق تعالى تقرب [ 254 ] ننمايد به چيزى فاضلتر از سجدهاى پوشيده . و گفت : ما من مسلم يسجد للَّه سجدة الاّ رفعه اللّه بها درجة و حطّ بها عنه خطيئة . اى ، هيچ مسلمانى سجدهء خداى نيارد كه [ نه ] خداى وى را درجهاى زيادت كند و گناهى كم گرداند .
و آوردهاند كه مردى پيغامبر را - عليه الصلاة و السلام - گفت كه از حضرت حق تعالى در خواه تا مرا در بهشت مرافقت تو روزى گرداند . پيغامبر فرمود : اعنّى بكثرة السّجود . اى ، در تحصيل اين مطلوب به كثرت سجده مرا يارى كن . و آمده است كه در هيچ حالى بنده به حق تعالى چنان نزديك نباشد كه در حال سجده . و اين معنى قول خداى است :
وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ
« 14 » . و در تفسير اين آيت :
سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ
« 15 » . گفتهاند كه سيما آن است كه از زمين به روى ايشان پيوندد . و گفتهاند كه نور خشوع است كه از باطن [ بر ] ظاهر فايض شود ، و اين درستتر است . و گفتهاند : سپيديى است كه از اثر آبدست ، روز قيامت در روى ايشان ظاهر شود .
و پيغامبر - عليه الصلاة و السلام - گفت : إذا قرأ ابن آدم السّجدة فسجد اعتزل الشّيطان يبكى و قال « 16 » يا ويلاه امر هذا بالسُّجود فسجد فله الجنّة و أمرت بالسُّجود فعصيت فلي النّار . اى ، آدمى چون آيت سجده بخواند و سجده كند ، شيطان يك سو شود و مىگريد و نوحه مىكند و مىگويد : او را سجده
هامش
( 14 ) علق 96 - 19 .
( 15 ) فتح 48 - 29 .
( 16 ) در متن عربى : و يقول . . .