حسنه اثبات فرمايند و به گام ديگر سيئه محو كنند . و چون يكى از شما قامت شنود بايد كه بدود ، چه هر كه خانهء وى دور تر مزد وى بيشتر . پرسيدند كه چرا ؟ گفت : براى بسيارى گامها . و روايت كردهاند كه انّ اوّل ما ينظر فيه يوم القيامة من عمل العبد الصّلاة فان وجدت تامّة قبلت منه و سائر عمله ، و ان وجدت ناقصة ردّت عليه و سائر عمله . اى ، اول چيزى از عمل بنده كه روز قيامت در آن نظر فرموده شود نماز است ، اگر به كمال و تمام آراسته باشد شرف قبول يابد ، و عملهاى ديگر به تبع آن هم مقبول گردد ، و اگر ناقص بود مردود شود ، [ 251 ] و ديگر عملها ، در رد ، هم بدان پيوندد .
و پيغامبر - عليه السلام - فرمود بو هريره را : مر أهلك بالصّلاة فانّ اللّه يأتيك بالرّزق من حيث لا يحتسب . اى ، اهل خود را نماز فرماى كه حق تعالى روزى تو از جايى كه اميد ندارى برساند .
و يكى از علما گفت : نماز كننده چون بازرگان است كه سود وى را حلال نباشد تا مايهء وى خالص نبود . و همچنين از نماز كننده نفل مقبول نشود تا فرض ادا نكند . و بو بكر - رضى اللّه عنه - چون وقت نماز آمدى گفتى : خيزيد آتشى را كه بر افروختهايد فرو مىرانيد .
فضيلت تمام كردن اركان
( 1 ) پيغامبر - صلى اللّه عليه و سلم - فرمود : مثل الصّلاة المكتوبة كمثل الميزان ، من اوفى استوفى . اى ، مثل نماز مثل ترازوست ، هر كه در وقت دادن تمام و كمال دهد وقت ستدن هم چند آن ستاند . و يزيد رقاشى گفت : نماز پيغامبر مستوى بودى چنان كه چيزى موزون باشد .
و پيغامبر - عليه السلام - گفت : انّ الرّجلين من امّتى ليقومان إلى الصّلاة و ركوعهما و سجودهما واحد و انّما بين صلوتيهما ما بين السّماء و الارض . و أشار إلى الخشوع . اى ، دو مرد از امت من نماز گزارند و ركوع و سجودشان متساوى بود ، و ميان نمازشان چندان تفاوت باشد كه ميان آسمان و زمين . و اين اشارتى است به خشوع .
و گفت : لا ينظر اللّه عزّ و جلّ يوم القيامة إلى العبد لا يقيم صلبه بين ركوعه و سجوده . اى ، حق تعالى نظر نفرمايد در بندهاى كه ميان ركوع و سجود پشت خود قايم ندارد - اى اعتدال « 7 » به جاى نيارد .
و گفت : اما يخاف الّذي يحوّل وجهه في الصّلاة ان يحوّل اللّه وجهه وجه حمار ؟ اى ، كسى كه در نماز روى بگرداند نترسد كه حق تعالى روى وى روى دراز گوش كند ؟ و گفت : من صلّى لوقتها
هامش
( 7 ) اعتدال ، راست شدن ، قيام بعد از ركوع .