و از جملهء آن چه در غسل ياد كرديم ، واجب دو چيز است : يكى نيت ، دوم رسانيدن آب به همه اندام .
مترجم مىگويد : و به نزديك بو حنيفه - رحمة اللّه عليه - مضمضه و استنشاق در غسل واجب است ، و نيت واجب نيست .
و در وضو نيت ، و شستن روى ، و شستن دستها تا آرنج ، و مسح سر آن مقدار كه اسم [ سر ] بدان مطلق شود ، و شستن پايها تا شتالنگ ، و ترتيب [ واجب است ] ، و اما موالات واجب نيست .
[ مترجم مىگويد : و به نزديك بو حنيفه ترتيب و نيت واجب نيست ] . و مسح ربعى از سر واجب است ، و بر قول ديگر ، مقدار ناصيه ، و بر قول ديگر ، مقدار سه انگشت دست . و اين ظاهر روايت است و صحيحتر است .
و وجوب غسل به چهار چيز است : بيرون آمدن منى ، و التقاء ختانين ، « 89 » و حيض ، و نفاس . « 90 » مترجم مىگويد : و به نزديك بو حنيفه ، اگر خروج منى به شهوت باشد بر سبيل دفق « 91 » واجب آيد ، و الا واجب نشود .
و غسلهاى ديگر سنت است چون غسل جمعه ، و عيدين ، « 92 » ، و إحرام ، و وقوف عرفه و مزدلفه « 93 » ، و دخول مكه ، و سه غسل ايام تشريق « 94 » ، و طواف وداع بر يك قول ، و كافرى كه بىجنابت مسلمان شود ، و ديوانهاى كه به هوش آيد ، و كسى كه مردهاى شسته باشد . اينها همه مستحب است .
كيفيت تيمم
( 1 ) هر كه استعمال آب بر او متعذر شود - بدانچه نيابد پس از طلب - يا از رسيدن به دو مانع بود از ددهاى « 95 » يا باز دارندهاى ، يا آن مقدار يابد كه براى خوردن او و رفيق بدان حاجت بود ، يا ملك ديگرى باشد و بر وى نفروشد مگر به زيادت از ثمن مثل ، يا جراحتى يا بيماريى دارد ، و در
هامش
( 89 ) ختانين ، دو موضع ختان زن و مرد .
( 90 ) نفاس ، خون زچگى ، خون پس از زايمان .
( 91 ) دفق ، جستن .
( 92 ) عيدين ، عيد فطر و عيد اضحى ( قربان ) .
( 93 ) وقوف در مزدلفه .
( 94 ) ايام تشريق ، سه روز بعد از عيد اضحى .
( 95 ) دده ، جانور وحشى ، جانور درنده ، از ددهاى ، يكى از ددگان .