مقدمهء [ مؤيد الدين محمد خوارزمى ]
بسم اللّه الرحمن الرحيم
حمدى كه غايات اوهام به مبادى آن نرسد و ثنايى كه نهايات افهام از ادانى آن قاصر ماند ، حضرت الهى را سزد كه به محض رحمت ، عدم محض را تشريف وجود پوشانيد ؛ و به تصريف قدرت ، نفى صرف را خلعت اثبات بخشيد ؛ ايجاد مبدعات را دليل وجوب خود گردانيد ، و احداث مكوّنات را برهان قدم خود ساخت ؛ و اول مبدعات را مرتبهء اعلى كرامت كرد : ما خلقت خلقا أكرم علىّ منك ، و آخر مكوّنات را درجهء افضل ارزانى داشت :
وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا ؛
« 1 » تا آخر به اول پيوست ، و نهايت به بدايت انجاميد ، و دايرهء موجودات به إتمام رسيد ، و سلسلهء ممكنات انتظام پذيرفت ، و مبدأ و معاد محقق شد ، و منه المبدأ و إليه المصير ظاهر گشت .
حلقهء اول از سلسلهء عقل كل ، اوّل ما خلق اللّه العقل ؛ و حلقهء [ 1 ] آخر ، كه به اول اتصال يافت و اتحاد پذيرفت ، جان مقدس خاتم انبيا محمد مصطفى - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - نحن الآخرون السّابقون . علوى اول كه اشرف روحانيت است مصدر سفلى آخر ، اوّل ما خلق اللّه نورى ؛ و سفلى آخر كه افضل جسمانيات است مظهر علوى اول ، كنت نبيّا و آدم بين الماء و الطّين .
و چون اول به آخر متحد شد و آخر به اول مستند گشت و خاك با پاك آميخت و سرشته در فرشته آويخت ، عالم خاك هم از آن اشراق بهره گرفت ؛ و اولاد آدم را ، كه زبدهء مخلوقات و خلاصهء مكوّنات بودند ، نصيبى كاملتر و حظى وافرتر روزى شد .
و جماعتى كه فطرت ايشان از شوايب و كدورات صافىتر بود ، و خلقت ايشان از معايب و
هامش
( 1 ) إسراء 17 - 70 .