أبناء الزمان شرحى در بارهء غزالى آورده است .
6 - تاج الدين أبو نصر عبد الوهاب سبكى ( 727 - 771 ه ق ) كه در كتاب طبقات الشافعية الكبرى مفصل و مشروح در بارهء غزالى و آثارش سخن گفته است .
7 - طاش كبرى زاده ( در گذشتهء 962 ه ق - 1554 م ) ، كه در كتاب مفتاح السّعادهء خود از غزالى و آثارش ياد كرده است .
8 - مرتضى زبيدى ( 1145 - 1205 ه ق ) ، كه در مقدمهء خود بر شرح ده جلدى احياء علوم الدين به نام اتحاف السادة المتقين بشرح اسرار احياء علوم الدين در بارهء امام محمد غزالى و آثارش بحثى دقيق و عالمانه كرده است ، بحثى كه در سراسرش نشانههاى دقت و صداقت و امانت علمى به چشم مىخورد . اين شارح مايهور 78 اثر از آثار غزالى را به ترتيب حروف الفبا ، بر اساس حرف اول هر كتاب ، تنظيم كرده است ، و پيش از همهء كتابهاى غزالى از كتاب احياء علوم الدين وى ياد كرده است به سه دليل : يكى آن كه نام اين كتاب با حرف ألف آغاز مىشود ، ديگر آن كه به عقيدهء مؤلف ، به سبب شامل بودن علوم آخرت ، بر ديگر كتابهاى غزالى برترى دارد ، سبب سوم آن كه اين كتاب خورشيد آسا از شهرت جهانى برخوردار است .
كوتاه سخن آن كه براى آگاهى از ترتيب الفبايى آثار غزالى ، بهتر است به مقدمهء مرتضى زبيدى بر شرح ده جلدى احياء علوم الدين رجوع شود ، و در مورد ترتيب تاريخى آثار غزالى و تمييز كتابهاى اصيل وى از آثار منسوب و مشكوك ، بهتر از هر مأخذ - تا اين تاريخ - مقدمهء كتاب مؤلفات الغزالي تأليف دكتر عبد الرحمن بدوى است .
بدين ترتيب :
ترتيب تاريخى آثار امام محمد غزالى در پنج مرحله :
ألف - آثار سالهاى دانش اندوزى غزالى ( 465 - 478 هجرى ) :
1 - التعليقة في فروع المذهب « 29 » 2 - المنخول في الأصول « 30 »
ب - آثار نخستين دوران درس و بحث :
3 - البسيط في الفروع 4 - الوسيط 5 - الوجيز 6 - خلاصة المختصر و نقاوة المعتصر 7 - المنتحل في علم الجدل 8 - مآخذ الخلاف 9 - لباب النظر 10 - تحصيل المآخذ في علم الخلاف 11 - المبادي و الغايات 12 - شفاء الغليل في القياس و التعليل 13 - فتاوى الغزالي 14 - فتوى ( في شأن يزيد ) 15 - غاية الغور في دراية الدور 16 - مقاصد الفلاسفه 17 - تهافت الفلاسفه 18 - معيار العلم في فن المنطق 19 - معيار العقول 20 - محك النظر في المنطق 21 - ميزان العمل
هامش
( 29 ) اين كتاب مجموعهء همان تعليقههايى است كه به هنگام بازگشت غزالى از سفر جرجان به دست راهزنان افتاد و او با التماس و زارى آن را - پس از شنيدن ملامتى - از رئيس راهزنان پس گرفت .
( 30 ) در بارهء اين كتاب خود غزالى در مكاتيب چنين نوشته است : پس تعليقى كه در حال كودكى كرده بودم و به ظهر آن « المنخول من تعليق الأصول » نوشته بودم . . . ( مكاتيب ، ص 12 ) .