اخلاق منافقان بر تو لازم كند ، و تو را از اخلاق مؤمنان و متقيان بيزار گرداند .
( 1 ) هشتم نفاق است . و در بدى او به ذكر شواهد حاجت نيست ، و مناظران بدان مضطرند ، چه خصمان و دوستان و أشياع خصمان را مىبينند ، و از تودّد زبانى و اظهار آرزومندى و اعتداد « 199 » به مكان و احوال ايشان چاره نمىباشد ، و مخاطب و مخاطب و هر كه مىشنود مىداند كه آن كذب و زور « 200 » و نفاق و فجور است . و ايشان دوستاناند به زبان ، و دشمنان به دل . نعوذ باللّه من ذلك . چه پيغامبر - عليه السلام - گفته است : إذا تعلّم النّاس العلم و تركوا العمل و تحابّوا بالالسن و تباغضوا بالقلوب و تقاطعوا في الارحام ، لعنهم اللّه عند ذلك فاصمّهم و اعمى أبصارهم . چون مردمان علم بياموزند و عمل بگذارند و به زبان دوستان باشند و به دل دشمنان ، و خويشاونديها ببرند ، حق تعالى ايشان را در آن حال لعنت فرمايد و كر و كور گرداند . اين حديث حسن روايت كرده است ، و صحت آن به مشاهدهء حال معلوم شود .
( 2 ) نهم گردنكشى است از حق ، و دشوار داشتن آن ، و حرص مرا در آن . و دشمنترين چيزى به نزديك مناظر آن است كه حق بر زبان خصم وى ظاهر شود ، و هر گاه كه ظاهر شد در جحد و انكار آن به اقصى الجهد برسد ، و در مخادعه و مكر و حيله به جهت دفع آن ، غايت امكان مبذول دارد . و مرا [ در وى ] عادتى طبيعى شود ، پس هيچ سخنى نشنود كه نه از طبع وى داعيهء اعتراض خيزد بر آن ، تا در ادلهء قرآن و ألفاظ شرع ، آن بر دل وى غالب شود ، و بعضى را از آن به بعضى مقابله كند . و مرا در مقابلهء حق و باطل محذور است ، و ترك مرا از محق و مبطل در شرع مندوب . « 201 » چه پيغامبر - عليه السلام - گفته است : من ترك المراء و هو مبطل بنى له بيت في ربض الجنّة ، و من ترك المراء و هو محقّ بنى له [ 81 ] بيت في اعلى الجنّة . « 202 » مترجم مىگويد كه محق را در ترك مرا ثواب بيشتر از آن است « 203 » كه گذاشتن مرا ، با آن چه به دست وى باشد ، بغايت دشوار باشد . و حق تعالى تسويه فرموده است ميان كسى كه بر خداى - عز و جل - دروغ ور بافد و ميان كسى كه حق را تكذيب كند . و گفته :
هامش
( 199 ) اعتداد ، اهميت نهادن .
( 200 ) زور ، دروغ ، باطل .
( 201 ) مندوب ، مستحب .
( 202 ) هر كس از ريا كارى دست بدارد و او مبطل باشد خانهاى در حومهء بهشت برايش بنا شود ، و هر كه ترك ريا كند و او محق باشد خانهاى در صدر بهشت برايش بنا شود .
( 203 ) از آن است ، از آن جهت است .