اين اثر به دستداده مشتمل بر دو مقاله بوده است . موضوع اين رسالهها در باب « قطع عادت ماهانه ، و همچنين بيمارىهاى مدت حاملگى و ايام زايمان » است ( نك : ديتريش ، همان ؛ كلامروت ، همان ) .
عنوان نوشتهى ديگرى كه بهدست ما رسيده است و به عنوان اثر بقراط در زمينهى بيمارىهاى زنان شناخته مىشود و گويا هرمس و جالينوس آن را تفسير كردهاند و از ديدگاه تاريخ فرهنگ و پزشكى جالب توجه به نظر مىرسد ، چنين است : كتاب ابقراط في علاج اوجاع النساء و عللهنّ ممّا فسّره هرمس الحكيم و جالينوس ( نك : پس از اين ، ص 241 ) . ديتريش قبلا ( همان ، ص 241 ) دربارهى درجهى اشتراك موجود بين اين اثر منحول و نوشتهاى كه ابن ابى اصيبعه به صورت جداگانه ذكر كرده ، نكاتى يادآورى كرده است .
[ 81 ] 18 . كتاب في حبل على حبل [ 4869 ]
، نك : ليتره ، 8 / 508 - 476 ؛ پوشمان / نويبورگر / پاگل ، 1 / 216 ؛ ديلس ، 1 / 31 ؛ ونريش ، 107 ) .
اين نوشته را كه در الحاوى هم ذكر شده ( 9 / 91 ، 106 ) اشتاين اشنايدر در فهرست خود نياورده است .
نسخه : تاكنون يك دستنويس منحصر به فرد از آن شناخته شده است : اياصوفيه 3632 ( گ 95 پ - 103 پ ، ق 7 ه ، نك : ريتر - والتسر ، ص 805 ) .
نام مترجم معلوم نيست . ترجمه ، كه بسيار بد است و از اصل انحراف فراوان دارد ، ظاهرا به زمانى پيش از حنين باز مىگردد . نك : كتاب بقراط في حبل على حبل .
چاپ : به تصحيح ماتوك ، با ترجمه و مقدمه ، حواشى و واژهنامه « 1 » ( همراه با كتاب بقراط المعروف بقاطيطريون اى حانوت الطبيب ) ، كمبريج ، 1968 م . دربارهى زمان تأليف كتاب نك : پوشمان / نويبورگر / پاگل ، 1 / 216 .
[ 82 ] 19 . رسالة في الموت السريع [ 4870 ]
به ترجمهى حنين بن اسحاق .
نسخه : استانبول ، كتابخانهى دانشگاه
A . 6177 ( 3 )
( گ 52 ر - 48 ر ، 664 ه ) . اين نكته كه آيا بين اين نوشته با اثرى كه ذيل ش 13 از آن ياد شد ، ارتباطى هست يا نه ، شايان بررسى است .
[ 83 ] 20 . مختصر في الطبّ يا ترتيب الأبواب [ 4871 ]
در 68 فصل ، تقريبا دربارهى تمام بيمارىهاى بدن آدمى بحث مىكند . جاى اين بررسى هست كه آيا اين اثر ترجمهاى از يكى از كتابهاى شناختهشدهى بقراط است يا نوشتهاى است كه بعدها به وى منسوب كردهاند .
نسخه : آنكارا ، صائب 1537 ( 21 گ ، ق 10 ه ) ؛ بغداد ، متحف 1255 ( 25 گ ، ق 13 ه ، نك : عوّاد ،
هامش
( 1 ) .K . Buqr t f abl c ? al abl ( Hippocrates : On Superfoetation ) ..