تهران ، مجلس ( 1 ) 3940 ( ص 154 - 2 ، 1013 ه ، نك : فهرست ، 10 ( 4 ) / 2067 ) .
[ 36 ] « 1 » ثمار تفسير تدبير الأمراض الحادّة [ 4824 ]
از حنين . نسخه : تهران ، مجلس ( 2 ) 3940 ( ص 253 - 155 ، 1013 ه ، نك : فهرست ، 10 ( 4 ) / 2068 ) ؛ احتمالا همان رسالهاى است كه رازى در الحاوى خود از آن با عنوان مسائل الأمراض الحادّة نقل قول كرده است ( نك : پس از اين ) .
[ 37 ] فصول جمعها حنين . . . من تفسير جالينوس للأمراض الزائدة [ 4825 ]
احتمالا تلخيص ديگرى است از حنين . آغاز : « قال الأرواح و الأخلاط فيما تكون . . . » . نسخه : بغداد ، متحف 649 ( گ 185 پ - 181 پ ، ق 9 ه ، قس : ك . عوّاد ، در : مكتبة ، 79 - 78 / 1971 م / 5 ) .
تحريرى از جالينوس : في تدبير الأمراض الحادّة على رأى بقراط ، نك : پس از اين ، ص 172 .
رازى در الحاوى ، 4 / 176 ، 179 ، 180 ؛ 15 / 84 ، 86 ؛ 16 / 313 ، از يك اثر مجهول المؤلف با عنوان مسائل الأمراض الحادة ياد مىكند .
[ 38 ] 5 . كتاب أبيذيميا يا كتاب الأمراض الوافدة [ 4826 ]
، 7 - 1 ، نك : ليتره ، 2 / 716 - 598 ، 3 / 148 - 24 ، 5 / 138 - 72 ، 96 - 144 ، 58 - 204 ، 356 - 266 ، 468 - 364 ؛ ديلس ، 1 / 10 ، 19 ؛ ونريش ، 97 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 7 ) . آن عنوان عربى كه در مرتبهى دوم ذكر شده ظاهرا بعدها جاى عنوان نخستين را گرفته است ( نك :
كلامروت ، ص 194 ) . بسيار محتمل است كه متن موجود در تفسير جالينوس نزد عربها رايجتر از متن تنها بوده است . حنين دربارهى تفسير چنين مىگويد : « آنچه را به قسمت اول اين كتاب مربوط است وى در سه قسمت تفسير كرده است . - ايوب آن را به سريانى ترجمه كرده است . من آن را براى محمّد بن موسى به عربى ترجمه كردم . - آنچه را هم به قسمت دوم مربوط مىشود ، باز وى آن را در سه قسمت تفسير كرده است . - ايوب آن را به سريانى ترجمه كرده است . من آن را به عربى ترجمه كردم . - آنچه به قسمت سوم مربوط است وى آن را در 6 قسمت تفسير كرده است . - اين كتاب به زبان يونانى به دست من افتاد ، ولى قسمت پنجم شرح را نداشت و مغلوط ، پر از افتادگى و مغشوش بود . من آن را تا آنجا اصلاح و مرتب كردم كه بتوانم آن را به يونانى رونويس كنم ، بعد آن را به سريانى برگرداندم و به عربى براى محمّد بن موسى ؛ فقط مختصرى از آن باقى ماند . آنگاه حادثهى ( يادشده ) در مورد كتابهاى من روى داد و مرا مانع از اتمام آن شد . - آنچه را به قسمت ششم مربوط است ، او در 8 قسمت شرح داده است . - ايوب آن را به سريانى ترجمه كرد . دستنويسى از اين قسمت كامل كتاب در ميان كتابهاى من موجود است . جالينوس از كتاب تنها اين 4 قسمت را شرح كرده است ؛ امّا آنچه به سه قسمت مفقود كتاب مربوط است ، يعنى قسمتهاى چهارم ، پنجم و هفتم او هرگز آنها را شرح نكرده است ، زيرا آنطور كه مىگويد اين قسمتها را به بقراط
هامش
( 1 ) . از افزودههاى مندرج در انتهاى ج 5 .