منابع : لكلر ، 1 / 258 ؛ اشتاين اشنايدر ، در :
Virchow's Archiv
، 124 / 1891 م / 486 ؛ سارتن ، 1 / 356 .
آثار :
[ 12 ] كتاب البيطرة [ 6163 ]
نسخه : كوپريلى 959 ( گ 50 ر - 1 ، 674 ه ، نك : ريتر - والتسر ، 843 ) ؛ پاريس 2810 ( گ 46 - 1 ، 750 ه ) ؛ آكسفورد ، بادليان ، پوكاك 360 ( 118 گ ، نك : يورى ، ص 130 ، ش 540 ) « 1 » .
ترجمه : يك صفحه از دستنويس مجموعهى كوپريلى به كوشش روزنتال به آلمانى ترجمه شده است ، در : تداوم ، زوريخ - اشتوتگارت ، 1965 م ، ص 279 - 278 .
افزوده : « 2 » دقت بيشتر در سه نسخهاى كه از كتاب البيطرة تاكنون شناخته شدهاند نشان داده است كه دستنويس پوكاك 360 از مجموعهى بادليان بايد كنار گذاشته شود ( اين نسخه تلخيصى است كه مؤلف آن معلوم نيست ، نك : پس از اين ، ص 525 ) ، و اينكه هر دو دستنويس كوپريلى و پاريس را بايد بيشتر يك نوع گردآورى و تلفيق دانست كه در اواخر دوران باستان صورت گرفته است و گردآورندهى آنها ظاهرا كتاب تئومنستوس را مبناى كار خود قرار داده و آن را با آوردن نقل قولهايى از آثار بقراط گسترش داده است . مؤلفانى كه از آنها نقل قول شده عبارتند از آپسيرتوس ، اغنيتس ( آگاتوتيكوس
( Agathotycus
، نامى دگرگونشده به صورت ثاسيس يا قاسيس ( براساس دستنويس پاريس ، گ 16 پ ، 18 پ ، 19 ر ) ، نامى كه در آثار بقراط به زبان عربى به صورت كاسينوس هم ذكر شده است . نام اين تلفيق چنين است : جمل في كتاب البيطرة ، اين كتاب طبق فهرست مطالب در گ 3 ر - 1 پ ، چنين آغاز مىشود : « افتتاح القول من قول ثئمنيسطيس من نفائس علاج الخيل » ؛ پايان آن نيز چنين است : « تمّ كتاب ثئمنيسطيس ، ترجمة حنين بن اسحاق في البيطرة » كه ظاهرا بعدها كس ديگرى به آن افزوده است .
همچنين نك : بيورك ، دربارهى مجموعهى يونانى اسبدرمانى ، مقالاتى دربارهى دامپزشكى دوران باستان « 3 » ، اوپسالا ( رسالهى دكترى ) ، 1832 م ، ص 53 - 45 ؛ همو ، « اسبدرمانى يونانيان به روايت عربها » « 4 » ، در :
MO
، 30 / 1936 م / 1 به بعد ، دربارهى آن 12 - 9 .
هامش
( 1 ) . بيورك دربارهى اهميت ترجمهى عربى مىگويد : « روشن كردن همهى اين مسائل به كمك مجموعه و احتمالا بازسازى كتاب تئومنستوس - اين گويا قديمترين نوشته و تنها كتاب دامپزشكى يونانى به صورت اصلى خود است كه ما در اختيار داريم - در تاريخ علوم عملى آن روزگار نمىتواند كمفايده بوده باشد . . . » ، ( همان ، ص 12 ) .
( 2 ) . از افزودههاى مندرج در انتهاى ج 7 .
( 3 ) .Zum Corpus Hippiatricorum Graecorum , Beitr ge zur antiken Tierheilkunde. ( 4 ) ." Griechische Pferdeheilkunde in arabischer berlieferung ".