2 . منابع
1 / بقراط / 2228
جانورشناسان عرب ترجمهى كتابى به نام كتاب طبائع الحيوان را در اختيار داشتند ( نك : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 32 ) كه احتمالا نقلقولهاى موجود در آثار جانورشناسى مانند كتاب منافع الحيوان عيسى بن على ( نك : پس از اين ، ص 522 ) از آن گرفته شدهاند . دانشمندان عرب يا اين اثر ، و يا اثر مجعول ديگرى در جانورشناسى را كه به بقراط نسبت داده مىشود در اختيار داشتهاند . اين اثر كه ترجمهى عربى آن هنوز يافته نشده و احتمال دارد مفقود شده باشد در 1277 م به كوشش موسى پالرمويى با عنوان
Liber Ypocratis sapientissimi de curationebus infirmitatum equorum
ترجمه گرديد . اكنون به بركت تحقيق بيورك ( « اسبدرمانى يونانيان به روايت عربى » « 1 » ، در :
MO
، 30 / 1936 م / 12 - 1 ) مسلم است كه ابن عوّام ( نيمهى اول ق 6 ه / 12 م ) در كتاب الفلاحة خود در 18 موضع از ترجمهى عربى اين كتاب نقل قول كرده است ( همچنين نك : شيپرگس ، جذب ، ص 169 ) .
2 / ارسطو / 2229
مشهورترين منابع يونانى جانورشناسى عربها بدون شك تاريخ جانوران
Historia ) ( animalium
ارسطوست كه با عنوان كتاب الحيوان از اواخر ق 2 ه / 8 م در ترجمهى عربى وجود دارد . قديمترين مترجم شناختهشدهى اين كتاب به زبان عربى يحيى بن بطريق است ، امّا دانشمندان سريانىدان ترجمهى سريانى قديمترى را در اختيار داشتند كه يحيى بن عدى آن را از ترجمهى عربى بهتر شمرده است ( نك : ابن نديم ، ص 251 ) . احتمالا بسيار ديرتر از آن ، شايد تازه در ق 4 ه / 10 م كتابى مجعول دربارهى جانوران كه به ارسطو منسوب است با عنوان كتاب نعت ( يا نعوت ) الحيوان به دست دانشمندان عرب رسيده باشد كه تأثير آن بر جانورشناسى عربى ظاهرا به همان اندازهى
هامش
( 1 ) ." Griechische Pferdeheilkunde in arabischer berlieferung ".