مروان بن جناح ( گ 3 ر ، 10 پ ، 12 پ ، 15 ر ، 15 پ ، 17 ر ، 17 پ ، 23 پ ، 27 پ ، 30 پ ، 44 پ ، 50 پ ، 62 ر ، 68 پ ) از او نقل قول مىشود .
220 / ابن اسحاق / 2223
كنّاش از شخصى به نام ابن اسحاق كه مروان بن جناح در تلخيص از وى نقل كرده است : گ 3 ر ، 7 پ ، 12 ر ، 18 ر ، 20 پ ، 26 پ ، 29 پ ، 32 ر ، 32 پ ، 38 ر ، 39 ر ، 39 پ ، 45 ر ، 47 ر ، 54 پ ، 55 پ ، 60 ر ، 63 پ ، 69 پ ، 70 ر ، 76 ر ، 76 پ ، 78 ر ، 78 پ ، 82 ر .
221 / ابن سرفند نصرانى 2224
از يك كنّاش به نام كنز الملك اثر شخصى به نام ابن سرفند ( ؟ يا شريند ) نصرانى در تلخيص مروان بن جناح ( گ 29 ر ، 53 پ ) نقل قول مىشود .
222 / مروان بن جناح / 2225
مروان بن جناح ابو الوليد ، دانشمندى يهودى و جامع الاطراف ، از اهالى قرطبه بود . بعدها به سرقسطه مهاجرت كرد . در نيمهى اول ق 5 ه / 11 م فعاليت داشت . كتاب التلخيص وى كه به دست ما رسيده كتابى است كوتاه و مختصر دربارهى ادويه كه مؤلف در آن بيشتر به عنوان لغوى جلوهگر شده تا داروساز . كتاب او كه به ترتيب الفبايى است عمدتا مجموعهى نقلقولهايى است از آثار متعدد ديگر . از شيوهى تلخيص چنين به نظر مىرسد كه او قسمتى از نقلقولهاى خود را از الحاوى رازى و جامع الادويهى ابن سمجون گرفته است .
منابع : ابن ابى اصيبعه ، 2 / 50 ؛ اشتاين اشنايدر ، ادبيات عربى يهود ، 125 - 122 .
آثار :
[ 1363 ] كتاب التلخيص [ 6150 ]
نسخه : اياصوفيه 3603 ( گ 90 پ - 1 ر ) .
آغاز : « أبهج اللّه بك أيها الأديب الأريب طرق الحكمة و أوضح بهمتك الجاليه ، . . . كلفتنى أبقاك اللّه ترجمة ما يمكن ان يجهل من أسماء العقاقير و تلخيص ما لا يكاد يعرف من المقادير اللطيفة و تمييز ما يخاف الّا يفهم من الألفاظ المتكررة في كتب الطبّ من غير هذين الصنفين . . . » .
از شمار معاصران سالخوردهترش - كه وى به صورت مستقيم از آنان روايت مىكند - اينها هستند : ابو ايوب ابن جلجل ( گ 46 ر ، 56 پ ، 77 ر ) ، ابن سعيد نصرانى قرطبى كاتب ( گ 30 ر ) ، ابو يحيى ابن الخيّاط كاتب مصرى ( گ 20 ر ) ، ابو الفتوح ( جرجانى ، گ 44 پ ) .
غافقى ، ابن بيطار و سويدى از اين كتاب استفاده كردهاند ( نك : اشتاين اشنايدر ، همانجا ، ص 124 ) .