آثار :
[ 1353 ] 1 . مقالة في مرض المراقيا [ 6140 ]
دربارهى خودبيمارانگارى .
نسخه : حلب ، حكيم ج . ( نك : سباط ، فهرس ، 1 / 47 ، ش 359 ) . قطعهاى از آن در ابن ابى اصيبعه ، 1 / 233 .
[ 1354 ] 2 . مقالة في مرض ديابيطس [ 6141 ]
دربارهى بيمارى قند .
نسخه : حلب ، حكيم ج . ( نك : سباط ، فهرس ، 1 / 47 ، ش 360 ) .
211 / ابو سعيد بن دوست / 2214
عبد الرحمن بن محمّد بن محمّد ابن دوست ( د : 431 ه / 1040 م ) دانشمندى جامع الاطراف بود و در نيشابور مىزيست .
منابع : ثعالبى ، يتيمة ( سوم ) ، 4 / 428 - 425 ؛ زركلى ، 4 / 102 .
بيرونى در كتاب الصيدنة ( گ 2 ر ، 55 ر ) از او نقل قول مىكند .
212 / على بن عيسى كحّال / 2215
على بن عيسى ، طبيبى مسيحى ، در بيمارستانى كه عضد الدوله در بغداد تأسيس كرده بود تدريس مىكرد . وى را اغلب با عيسى بن على ، طبيب متوكل خليفه اشتباه كردهاند . حتى ابن قفطى ( حكماء ، 247 ) چنين كرده است . به دنبال مشاجره با جاثليق يوهانس « 1 » ( 12 - 1001 م ) از كليساى نسطورى روى گرداند و به كليساى ملكايى پيوست . در نيمهى اول ق 5 ه / 11 م درگذشت . آنطور كه از لقب وى « الكحّال » برمىآيد ، او اصولا بيشتر به چشمپزشكى مىپرداخته است . بدون شك وى يكى از بزرگترين چشمپزشكان عرب بوده است . اثر وى در حكم كتاب قانون چشمپزشكى عربها بود .
على بن عيسى با فصول بيشتر و توصيفهاى مشروحتر اثرش - به گمان هيرشبرگ - پزشك معاصر خود عمّار را كه بااستعدادتر و « از نظر پزشك متفكر امروزى پرمايهتر » بوده تحت الشعاع قرار داد ( همان ، 2 / 49 ) . هيرشبرگ « 2 » جراحى با بىحسى عمومى را از جمله كارهاى اساسى و اصيل عملى در كتابش مىشمارد . هيچيك از مورّخان طب ( فرند ، فن هالر ، هيرش ) يادآور نشده است كه در جراحىهاى على بن عيسى از بىحسى در جراحى سخن به ميان است . اين چيز تازهاى در جراحى است ولى او در هيچ كجا نگفته كه خود آن را كشف يا ابداع كرده است . بههرحال در ديوسكوريدس و
هامش
( 1 ) .Katholikos Johannes.
( 2 ) .Ali ibn Isa , Erinnerungsbuch، مقدمه ، ص سى و سه به بعد .