مقدمهى او بر كامل الصناعة از لحاظ تاريخ طب آگاهىبخش است . مؤلف در اين مقدمه مىكوشد اجمالى از تحول طب را به دست دهد و ضمنا به انتقاد از بقراط و جالينوس نيز مىپردازد . وى آثار بقراط را بسيار موجز و حتى مبهم مىشمارد ، درحالىكه نوشتههاى جالينوس را پر طول و تفسير و مالامال از تكرار وصف مىكند . اشارهاى دارد به ناقص بودن آثار اوريباسيوس ، پاولوس آيگينايى ، آهرون و ديگران . رازى هم كه بزرگترين طبيب روزگار اوست به گفتهى وى در الحاوى خود از تكرار اجتناب نداشته و بيشتر كتاب خود را وقف پزشكى كاربردى كرده است ؛ وى در اين كتاب مطالبى گردآورى كرده است كه غالبا ميان آنها ارتباطى نيست . بههرحال هيچ اثر كاملى در دست نيست و در هيچ كجا نمىتوان روش قابل اطمينانى سراغ كرد ( نك : لكلر ، 1 / 383 به بعد ) . داورى ويبرگ كه مىگويد شرح ناقص على بن عباس در مقايسه با جالينوس حاكى از اين است كه وى در زمينهى تشريح كمتر از جالينوس تجربه داشته نياز به رسيدگى و تحقيق مجدد دارد ( نك : « تشريح مغز در آثار جالينوس و على عباس ، تحقيقى تطبيقى در زمينهى تشريح تاريخى » « 1 » ، در :
Janus
، 19 / 1914 م / 104 - 103 ) .
اين اثر بزرگ على بن عباس از طرف قسطنطين افريقايى با عنوان
Liber pandegni
به سرقت رفت و استفان انطاكى مستقلا آن را در ق 12 م به زبان لاتينى ترجمه كرد .
منابع : ابن قفطى ، حكماء ، 232 ؛ ابن ابى اصيبعه ، 1 / 236 ؛ ووستنفلد ، پزشكان عرب ، ش 117 ؛ ماير ، تاريخ گياهشناسى ، 3 / 78 - 176 ؛ شولان ، ص 50 - 349 ؛ گورلت ، تاريخ جرّاحى ، 1 / 18 - 615 ؛ اشتاين اشنايدر ، ترجمههاى عبرى ، ش 426 ؛ بروكلمان 1 / 237 ؛ گرچيشف ، چشمپزشكى على عباس « 2 » ، ترجمهى آلمانى ، برلين ، 1900 م ( رسالهى دكترى ) ؛ ريشتر ، « مقالاتى دربارهى تاريخ آبله نزد عربها » « 3 » ، در :
Archiv f . Gesch . d . Med .
، 5 / 1912 م / 331 - 311 ؛ همو ، « دربارهى مبحث بيمارىهاى پوستى خاص در على بن عباس » « 4 » ، در :
Archiv f u r Dermatologie und Syphilis
، 113 / 1912 م / 864 - 849 ( نك :
Isis
، 1 / 1913 م / 150 ) ؛ همو ، « دربارهى بيمارىهاى عمومى پوستى . . . » « 5 » ، در : همانجا ، 118 / 1913 م / 208 - 199 ؛ براون ، طب عربى ، 53 به بعد ؛ سارتن ، 1 / 78 - 677 ؛ كمپبل ، طب عربى ، 1 / 75 - 74 ؛ الگود ، در :
EI 2
، 1 / 381 ؛ ب . بن يحيى ، « قسطنطين افريقايى و مكتب سالرن » « 6 » ، در :
Cahiers de Tunisie
، 3 / 1955 م / 55 - 54 ؛ شيپرگس ، جذب ، ص 40 - 34 ؛ ديتريش ،
Medicinalia
، ص 63 - 61 .
هامش
( 1 ) ." The Anatomy of the Brain in the Works of Galen and c ? Ali c ? Abbas , a comparative historical - anatomical study ". ( 2 ) .Die Augenheilkunde des Ali Abbas.
( 3 ) ." Beitr ge zur Geschichte der Pocken bei den Arabern ". ( 4 ) ." ber die spezielle Dermatologie des c ? Al i ibn al - c ? Abb s ". ( 5 ) ." ber die allgemeine Dermatologie . . . ".
( 6 ) ." Constantin l'Africain et l'ecole de Salerne ".