قسطنطين افريقايى مؤلف آنها قلمداد شده است ، همان دو اثر ابن جزّار يعنى : كتاب الجذام و كتاب المعدة هستند كه قسطنطين آنها را به خود منسوب داشته است ( قس : شيپرگس ، جذب ، ص 45 - 44 ؛ شيپرگس در آن موقع اين دو اثر ابن جزّار را نمىشناخته است ) .
163 / ابو الحسن طبرى / 2166
احمد بن محمّد ابو الحسن طبرى مانند على بن عباس مجوسى شاگرد ابو ماهر موسى بن يوسف ابن سيار بود و مورد توجه خاص ركن الدوله از سلسلهى آل بويه ( 366 - 320 ه / 976 - 932 م ) قرار داشت . دربارهى او آگاهى ديگرى نداريم . احتمال دارد مرگ او در 375 ه / 985 م روى داده باشد . در شناساندن اهميت ابو الحسن طبرى در تاريخ پزشكى ، فضل تقدم از آن هيرشبرگ است . به اعتقاد وى طبرى مطبدارى برجسته بود و تجربيات بسيار و افكارى بديع داشت و هنوز چنانكه بايد مورد بزرگداشت قرار نگرفته است . تعريفى هم كه از بيمارىهاى چشم به دست داده كاملا ناشناخته مانده است ( كتاب راهنما ، 2 / 108 ) ولى جرّاحى نمىكرده است ( همان ، 2 / 114 ) .
منابع : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 321 ؛ ووستنفلد ، پزشكان عرب ، ش 108 ؛ لكلر ، 1 / 358 ؛ بروكلمان 1 / 237 ؛ نويبورگر ، 2 / 210 - 209 ؛ سارتن ، 1 / 677 ؛ رهاب ، « طبرى ، طبيب عرب » « 1 » ، در :
Archiv f . Gesch . d . Med .
، 19 / 1927 م / 68 - 123 ؛ فريدمان ، « طبرى : كاشف كنهى مولد بيمارى جرب » « 2 » ، در :
Medical Life
، 45 / 1938 م / 76 - 163 ؛ استرن ، « قطعاتى از كتاب جالينوس به نام مزاج به زبان عربى » « 3 » ، در :
The Class . Quart .
، 50 / 1956 م / 91 و بعد ، 97 ؛ كحّاله ، 2 / 113 - 112 .
آثار :
[ 1224 ] 1 . المعالجات البقراطية [ 6011 ]
« تبويب اين اثر به كلى با كتب آموزشى و مرجع در زبان عربى كه مىشناسيم ( - همچون كتاب منصورى ، كتاب ملكى و قانون ابن سينا ) تفاوت دارد و به نظر ما كاملا جديد مىآيد . در نخستين مقاله از مقالات دهگانه طى 50 باب دربارهى مقولات مقدماتى كه دانستن آنها براى پزشكى كه فلسفه نمىداند ناگزير است ، بحث مىشود . دومين مقاله دربارهى بيمارىهاى پوست سر و صورت است ، در 35 باب . مقالهى سوم دربارهى بيمارىهاى قسمتهاى داخلى بدن است ، در 43 باب . مقالهى چهارم مربوط است به بيمارىهاى چشم در 54 باب . مقالهى پنجم دربارهى بيمارىهاى بينى و گوش است ، در 34 باب . مقالهى ششم دربارهى بيمارىهاى دهان ، دندان ، لثهها ، گلو و حلق است ، در 58 باب .
هامش
( 1 ) ." Der arabische Arzt ? At - T ? abar ".
( 2 ) ." At - Tabari : Discoverer of the Acarus Scabiei ".
( 3 ) .in Arabic "" Some Fragments of Galen's On Dispositions.