ophthalmologisch e
، 8 / 1920 م / 21 ؛ مايرهوف و پروفر ، در :
Archiv f . Gesch d . Med .
، 6 / 1913 م / 25 ) . ( ما با ردّ كاملا علنى نظريهى بينايى جالينوس هنگامى روبهرو هستيم كه ابن سينا آن را « مهملات روشن و آشكار » مىخواند ، همان ، ص 25 ) .
« از نظر گوشپزشكى اين را بايد يادآور شد كه رازى گوش را در نور آفتاب معاينه مىكرد ؛ در مورد دندانپزشكى وى مىتوانست دندانهاى كرمخورده را با مخلوطى از مصطكى و زاج سفيد پر كند » ( نويبورگر ، 2 / 209 ) .
گروهى از دانشمندان مسلمان كه معتقد بودند رازى به عنوان كيمياگر يا شيمىدان تقريبا به شكل مطلق دنبالهرو جابر بوده است ( نك : تاريخ نگارشهاى عربى ، ج 4 / ذيل مدخل جابر ) و او را به عنوان فيلسوف سخت به باد انتقاد مىگرفتند ، به فقدان نظم و تكرار مكرّرات در آثار وى استناد مىكردند .
اين وظيفهى آيندگان خواهد بود كه داورىهاى دانشمندان اسلامى را دربارهى رازى پى بگيرند و اهميت وى را به عنوان طبيب در قياس با آثار موجود از پيشينيان و جانشينان وى تا حدودى روشن كنند .
منابع : ابن نديم ، 302 - 299 ؛ ابن جلجل ، 78 - 77 ؛ بيرونى ، فهرست كتب محمّد . . . الرازى ، ليدن ،
Or . 133 ( 2 )
( گ 24 - 17 ، نك : فورهووه ، 83 ) ، به كوشش كراوس با اين عنوان منتشر شد : رسالهى بيرونى شامل مجموعه آثار محمّد بن زكرياى رازى « 1 » ، پاريس ، 1936 م ( ترجمهى همين رساله به آلمانى :
روسكا ، « بيرونى به عنوان مأخذى براى زندگى و آثار رازى » « 2 » ، در :
Isis
، 5 / 1923 م / 50 - 26 ؛ كوبرت ، « مقدمهى بيرونى بر فهرست آثار رازى ( ترجمه ) » « 3 » ، در :
Orientalia
، دورهى جديد ، 27 / 1958 م / 202 - 198 ؛ صاعد ، طبقات ، 33 ، بيهقى ، تتمه ، 8 - 7 ؛ ابن قفطى ، حكماء ، 277 - 271 ؛ ابن ابى اصيبعه ، 1 / 321 - 309 ؛ صفدى ، وافى ، 3 / 77 - 75 ؛ ووستنفلد ، پزشكان عرب ، ش 98 ؛ لكلر ، 1 / 354 - 337 ؛ بروكلمان 1 / 235 - 233 ؛ گورلت ، تاريخ جرّاحى ، 1 / 611 - 601 ؛ برونر ، چشمپزشكى رازى « 4 » ، برلين ( رسالهى دكترى ) ، 1900 م ( دربارهى آن نك : پرژان ، در :
Janus
، 5 / 1900 م / 584 ؛ آنتونلى ، در :
Archives d'opht .
، 21 / 1901 م / 366 ) ؛ هيرشبرگ ، كتاب راهنما ، 2 / 107 - 101 ؛ نويبورگر ، 2 / 175 - 168 ، 209 - 205 ؛ رانكينگ ، « زندگى و آثار رازى » « 5 » ، در :
Intern . Congr . of Med . historical section
، لندن ، 1913 م / 368 - 337 ؛ اشتاين فوهرر ، متون رازى در قسمت آثار
هامش
( 1 ) .E ? p i tre de Ber u n i contenant le repertoire des ouvrages de Muh ? ammad b . Zakar i y ar - R z i. ( 2 ) ." Al - B i r u n i als Quelle fr das Leben und die Schriften al - R z i 's ". ( 3 ) ." Die Einf u hrung B i r u n i s zu seinem Verzeichnis der Schriften R z i 's ( bersetzung ) ". ( 4 ) .Die Augenheilkunde des Rhases.
( 5 ) ." The Life and Works of Rhases ".