آثار :
ابن نديم و ابن ابى اصيبعه از كتاب وى به نام تدبير الأبدان النحيفة الّتي قد غلبت عليها الصفراء ، نام مىبرند كه براى معتضد نوشته شده بوده است .
هنوز جاى اين تحقيق باقى است كه آيا وى همان ابو الفتوح يحيى بن الياس حكيم است كه المهذب المجاز وى در كتابخانهى چستربيتى ( 2 ) 4920 ( گ 137 - 35 ، ق 10 ه ) موجود است يا نه .
130 / ابن ابى خالد فارسى / 2133
احتمالا در ق 3 ه / 9 م مىزيسته است . شايد او همان عيسى بن ابى خالد ، يكى از معاصران يوحنّا بن ماسويه باشد ( نك : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 160 ) .
آثار :
رازى از كتابى از وى به نام الكنّاش الفارسى استفاده كرده كه به احتمال قوى همان كتابى است كه او از آن به صورت الكنّاش الفارسى الهندى ياد مىكند .
مذكور در الحاوى ، 6 / 47 ؛ 10 / 133 ، 204 ، 215 ؛ 11 / 77 ، 78 ؛ 21 / 81 ، 146 ، 221 ، 317 ، 358 ، 606 ، 622 .
همچنين نك : لكلر ، 1 / 273 .
131 / اسحاق بن على رهاوى / 2134
دربارهى اوضاع و احوال زندگى وى هيچ نمىدانيم . بر مبناى نام كسانى كه وى از ايشان نقل قول مىكند مىتوان حدس زد كه وى در نيمهى دوم ق 3 ه / 9 م فعاليت داشته است . اغلب از عيسى بن ماسّه ( نك : پيش از اين ، ص 346 ) روايت مىكند . به قطع نمىتوان گفت كه وى مسيحى « 1 » بوده است يا كليمى « 2 » . بههرحال به وضوح تمام جانب توحيد را گرفته و پايبندى شديد او به اخلاق در اثرش آشكار است . اين طبيب كه در رها ( - ادسا - اورفه ) متولد شده بوده ، احتمالا در شهرهاى بزرگ عراق زندگى كرده است . ظاهرا با آثار طبى عهد باستان نيز آشنايى داشته است .
منابع : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 254 ؛ اشتاين اشنايدر ، ترجمههاى عربى ، ص 31 ؛ بورگل ، « ادب الطبيب .
تأليفى عربى دربارهى زندگى طبيب از قرن نهم » « 3 » ، در :
Sudhoffs Archiv
، 50 / 1966 م / 60 - 337 ؛
هامش
( 1 ) . نك : اشتاين اشنايدر ، همانجا .
( 2 ) . نك : بورگل ، « ادب الطبيب »( " Bildung des Arztes " )، همان ، ص 341 ؛ همو ، « ادب و اعتدال »( " Adab und i tid l " )، همان ، ص 91 .
( 3 ) ." Die Bildung des Arztes . Eine arabische Schrift zum , rztlichen Leben' aus dem 9 . Jahrhundert ".