دستنويسهاى متعدد آن در اختيار ماست ( نك : تاريخ نگارشهاى عربى ، 1 / 762 ) از نظر تاريخ پزشكى هنوز مورد تحقيق قرار نگرفته است .
101 / جبرائيل / 2104
جبرائيل ( يا جبريل ) بن بختيشوع بن جورجس ، در 175 ه / 791 م از جانب پدرش به جعفر بن يحيى برمكى به عنوان پزشك معرفى شد . پس از معالجهى موفقيتآميز بيمارى فلج يكى از كنيزان هارون در 190 ه / 805 م به سمت پزشك مخصوص دربار منصوب گرديد . « ولى هنگامى كه در آخرين ابتلاى هارون به بيمارى در توس واقع در ايران به وظيفهى خود به عنوان مشاور پزشكى صريح و بىپروا عمل كرد مورد بىعنايتى واقع شد . اسقفى كه شاه به جاى بختيشوع با وى مشورت مىكرد خليفه را بيش از پيش عليه او برانگيخت به نحوى كه سرانجام هارون او را به مرگ محكوم كرد . اما فضل وزير توانست اجراى حكم را به تأخير بيندازد و پسر هارون ، امين باز او را به سمت پزشك مخصوص خود برگزيد . هنگامى كه مأمون ، امين را از سر راه برداشت ، جبرائيل به زندان افتاد و تازه در 202 ه / 817 م آزادى خود را بازيافت ، زيرا حسن بن سهل به كمك وى نياز داشت . اما سه سال بعد باز مغضوب گرديد و دامادش ميخائيل به جاى وى منصوب گرديد . ولى در 212 ه / 827 م مأمون ناگزير وى را فراخواند ، زيرا از آن يك در برابر بيمارى فرمانروا كارى ساخته نبود . بهرهورى از اين مرحمت بازيافتهى امير وقت كه به نشانهى سپاس از شفاى عاجل خود ، باز او را به منصب و ثروت مصادرهشدهاش بازگرداند ديرى نپاييد ، زيرا جبرائيل سال بعد زندگى را بدرود گفت . او را در صومعهى سرگيوس در مداين به خاك سپردند » ( بروكلمان ،
EI 1
، 1 / 626 ) .
منابع : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 138 - 127 ؛ ابن قفطى ، حكماء ، 146 - 132 ؛ ابن عبرى ( دوم ) ، 132 ؛ گراف ، ادبيات عربى مسيحى ، 2 / 110 .
آثار :
[ 565 ] 1 . صفات نافعة كتبها للمأمون [ 5352 ]
نسخه : رباط ، كتانى ( 2 ) 190 ( گ 197 پ - 197 ر ، ق 12 ه ) .
[ 566 ] 2 . ورم الخصى [ 5353 ]
مذكور در الحاوى ، 10 / 243 .
[ 567 ] 3 . رسالة إلى المأمون في المطعم و المشرب [ 5354 ]
نسخه : حلب ، حكيم ( نك : سباط ، فهرس ، 1 / 8 ، ش 10 ) .
[ 568 ] 4 . كتاب في الباه [ 5355 ]
نسخه : حلب ، حكيم ( نك : سباط ، فهرس ، 1 / 8 ، ش 11 ) .