از آن رهگذر توسط مورّخان بعدى پزشكى عربى به خطا « ابن ابى رمثه » ذكر شده ، كه با روايت ناقلان مغاير است . ابو رمثه يكى از « صحابه » بود كه پس از رحلت پيامبر ( ص ) نيز مدتى زيست . بعدها به مصر رفت و در شمال افريقا درگذشت . اطلاعات موجود در تاريخ اطباء دربارهى فعاليتهاى پزشكى وى از طرف مراجع قديمتر روايات مذهبى تأييد مىشود . بدينترتيب ، او قديمترين پزشك مسلمانى است كه مىشناسيم .
منابع : ابن حنبل ، مسند ، 4 / 163 ؛ ابن جلجل ، 1 / 57 ؛ ابن عبد البرّ ، استيعاب ، 649 ؛ صاعد ، طبقات ، 47 ؛ ابن قفطى ، حكماء ، 436 ؛ ابن ابى اصيبعه ، 1 / 116 ؛ ابن حجر ، تهذيب ، 12 / 97 ؛ لكلر ، 1 / 29 ؛ ح .
ولى ، همان ، 37 ؛ مايرهوف ، از اسكندريه به بغداد ، ص 409 .
83 / ابن أثال / 2086
ابن اثال كه مسيحى بود ، در دمشق در روزگار معاويه ( حك : 60 - 41 ه / 680 - 661 م ) پزشكى بسيار برجسته و مورد اعتماد او بود . وى در تهيهى ادويهى مفرد و مركب مجرب بود و تأثيرات آنها را مىدانست . آنطور كه از روايات برمىآيد ، معاويه از دانش ابن اثال دربارهى زهرها استفاده كرد و تنى چند از دشمنان خود را از ميان برد .
منابع : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 119 - 116 ؛ لكلر ، 1 / 86 ؛ ح . ولى ، همان ، ص 40 - 38 .
84 / ابو الحكم / 2087
ابو الحكم مسيحى يكى از پزشكان شخصى معاويه بود . وى بهخصوص از لحاظ داشتن اطلاعات جامع در زمينهى داروسازى و داروشناسى ممتاز بود . معاويه در كار تهيهى داروها براى مصرف شخصى به او اعتماد داشت . سال درگذشتش روشن نيست ، ولى گويا بيش از 100 سال عمر كرده باشد . پسرش حكم « 1 » و نوادهاش عيسى ( نك : پس از اين ، ص 298 ) نيز پزشك بودند .
منابع : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 119 ؛ لكلر ، 1 / 83 ؛ حامد ولى ، همان ، ص 41 - 40 ؛ هولميارد ، « داروشناسى عرب در قرون ميانه » « 2 » ، در :
Proc . Roy . Soc . Med .
، 29 / 1936 م ،
Sect . Hist . of Med .
، ص 10 - 1 .
85 / عبد الملك بن ابجر كنانى / 2088
وى از شمار پزشكان بنو ابجر است كه بيشتر در كوفه فعاليت داشتند ( قس : ابن قتيبه ، معارف ، ص 32 ) . آنطور كه از اخبار ابن ابى اصيبعه برمىآيد ، محتملا يكى از اعضاى قديمتر خانوادهى ابجر در
هامش
( 1 ) . گويند پسر او حكم دمشقى ، كه به عنوان طبيبى حاذق شناخته شده است ، در 105 سالگى ( 210 ه / 825 م ) درگذشته است ( ابن ابى اصيبعه ، 1 / 120 - 119 ) .
( 2 ) ." Mediaeval Arabic Pharmacology ".