71 / ورنده « 1 » / 2074
براى دوران زندگى ورنده ، مؤلف سدهيوگه ، هم باز مىتوان از طريق منابع عربى قراينى به دست آورد . رازى از اين كتاب به صورت سندهسار ياد مىكند . اين اثر در چاپ فعلى كتاب ابن نديم ( ص 303 ) سندستاق ( ؟ ) ناميده شده است و از آن در زمرهى كتابهايى ياد مىشود كه ابن دهن ( ؟ ) هندى در ق 2 ه / 8 م به عربى ترجمه كرده است . تعيين عنوان عربى كتاب با توجه به سخن صريح ابن نديم و ابن ابى اصيبعه ، كه آن را به معنى « صفوة النجح » دانستهاند ، ممكن است و اين با مفهوم عنوان اصلى كتاب ( درمان كامل ) تطبيق مىكند .
منابع : ابن ابى اصيبعه ، 2 / 32 ؛ فلوگل ، « دربارهى مسألهى قديمترين ترجمههاى آثار پزشكى هندى و فارسى به عربى » « 2 » ، در :
ZDMG
، 11 / 1857 م / 149 ؛ مولّر ، در :
ZDMG
، 34 / 1880 م / 475 ؛ يولى ، پزشكى ( هندى ) ، ص 7 - 6 ؛ قس : هورنله ، همان ، ص 12 ؛ سارتن ، 11 / 538 - 537 .
آثار :
[ 532 ] كتاب سندهسار « 3 » [ 5319 ]
مذكور در الحاوى ، 1 / 93 ؛ 2 / 222 ؛ 3 / 105 ، 225 ؛ 4 / 17 ؛ 5 / 168 ؛ 6 / 31 ، 249 ؛ 8 / 55 ؛ 10 / 201 ، 268 ، 304 ، 306 - 305 ؛ 11 / 10 ، 59 ؛ 12 / 90 ، 132 ؛ 17 / 84 ؛ 20 / 111 ، 219 ، 298 ، 319 ، 328 ، 363 ، 540 ؛ 21 / 9 ، 216 ، 306 ، 401 ، 470 ، 552 ، 571 ، 590 ، 604 ، 622 ، 642 .
72 / منكه / 2075
به عقيدهى ابن ابى اصيبعه ، وى « دانا در فن طب ، كوشا در مداوا و دلپسند در كار درمان [ ش ] بود ؛ فيلسوفى از گروه كسانى كه در علوم هنديان ممتازند ، قوىدست در زبان هنديان . . . همان كس است كه كتاب شاناق هندى را دربارهى سموم از زبان هندى به فارسى برگرداند . در روزگار هارون الرشيد مىزيست و در زمان وى از هند به عراق رفت ، با هارون تماس گرفت و او را درمان كرد . در كتابى خواندهام كه منكهى هندى از شمار اطرافيان اسحاق بن سليمان بن على هاشمى بوده و ترجمههايى از
هامش
( 1 ) .Vr ? nda.
( 2 ) ." Zur Frage ber die ltesten bersetzungen indischer und persischer medicinischer Werke ins Arabische ". ( 3 ) . در آن بحث است « از درمان بيمارىها ، از تب تا مسموميتها ، كه ضمن آنها بسيارى از نسخهها كه اغلب عناوينى مناسب دارند ذكر مىشوند . . . آنگاه از اكسيرها ، مبهّىها ، داروهاى مربوط به چاقى ، عرق ، استفراغ ، مسهلها و از اين قبيل ، از علايم حاكى از مرگ ( « ارصطه » ) ، بهداشت ( « سوصطهادهكاره » ) و ذيل متفرقهها ( « مشركادهكاره » ) به اختصار تمام از پزشكان ، بيماران ، اندازه و وزن و از اين قبيل مسائل كلى » ( يولى ، همان ، ص 7 - 6 ) .