اسم را به صورت « آرخس » مىآورند « 1 » . با در نظر داشتن اين واقعيت كه عنوان مذكور از طرف ابن نديم كتاب العلل المهلكة با ( دربارهى علل و علايم بيمارىهاى حاد و مزمن « 2 » ) يا ( دربارهى درمان اين بيمارىها ) مطابقت دارد ، من بر اين عقيدهام كه در اين مورد سخن از آرتايوس و آثارش در ميان است .
منابع : ولمان ، در :
Realenzy .
، 2 ، 1 ، 1895 م ، ستون 70 - 669 ؛ نويبورگر ، 1 / 41 - 337 ؛ گورلت ، تاريخ جرّاحى ، 1 / 411 - 407 ؛ سارتن ، 1 / 308 - 307 .
آثار :
[ 448 ] كتاب العلل المهلكة [ 5235 ]
نقلقولهايى از آن را در نوشتههاى عربى بايد جستجو كرد .
32 / فيلومنوس / 2035
نام « فيلامون » يا « افليمون » در آثار عربى به احتمال بسيار مربوط است به فيلومنوس ، پزشك و نويسنده كه تاريخ زندگى وى معين نيست ، ولى به حدس مىتوان گفت كه در ق 2 م مىزيسته است .
منابع عربى به اين نكته توجه نكردهاند كه ممكن است اين پزشك با پولمون ، مؤلف نامدار قيافهشناسى ( نك : ج 5 ) ، مشتبه شده باشد . صرفنظر از آثار مستقل ، پزشكان عربى با بخشهايى از نوشتههاى او از طريق نقلقولهاى اوريباسيوس ، آئتيوس و اسكندر ترالسى آشنايى داشتهاند . هنوز جاى اين بررسى باقى است كه آيا ترجمههاى موجود عربى به نوشتههاى اصيل وى مربوطند يا به آنها كه به او منسوب شدهاند .
منابع : پوشمان ، افزودههايى دربارهى اسكندر ترالسى . قطعاتى از فيلومنوس و فيلاگريوس . . . « 3 » ، برلين ، 1886 م « 4 » ؛ پوشمان / نويبورگر / پاگل ، 1 / 339 ؛ ونريش ، 296 ؛ اشتاين اشنايدر ، ترجمههاى عربى ، 107 ؛ همو ، در :
Virchow's Archiv
، 124 / 1891 م / 486 ؛ ديلس ، 2 / 85 ؛ سارتن ، 1 / 309 - 308 ؛ ديلر ، در :
Realenzy .
، 20 ، 1 ، 1941 ، 211 - 209 .
هامش
( 1 ) . براى پى بردن به ساير وجوه رجوع مىشود به روزنتال .
( 2 ) . در متن همينگونه است . ولى ملاحظه مىشود كه سزگين ، يا مأخذ او ، نام كتاب را درست ترجمه نكردهاند . ترجمهى صحيح آن چنين است : كتاب بيمارىهاى كشنده . ( مولوى ) .
( 3 ) .Nachtr ge zu Alexander Trallianus . Fragmente aus Philumenus und Philagrius . . . .. ( 4 ) . قطعاتى به زبان لاتينى كه پوشمان منتشر كرده در اين موضوعات هستند : « داء الفيل ، صرع ، جنون ، التهاب مغزى ، التهاب لوزهها ، التهاب زهدان و پستان زنان ، استفراغ صفراوى ، ضعف و كمخونى ، مسائل مختلف مربوط به جراحى ، دور كردن جفت جنين ، بيرون كشيدن بدن بچه [ از رحم ] و غيره » ( نك : ص 13 ) .