[ 372 ] 133 . كتاب في علم بقراط بالتشريح [ 5160 ]
، نك : جالينوس ، 19 / 13 ؛ ايلبرگ ، در :
Rhein . Mus .
، 47 / 1892 م / 496 ؛ قس : ونريش ، ص 252 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 21 ؛ مايرهوف ، « دربارهى نوشتههاى اصيل » ، ص 258 ، ش 14 ) . دربارهى اطلاعات بقراط در زمينهى تشريح .
حنين دربارهى اين اثر مفقود كه در ردّ مارتياليوس ، يكى از پيروان اراسيستراتوس ، نوشته شده چنين مىگويد : « وى اين كتاب را در 5 مقاله تأليف كرده و آن را در ايام جوانى براى فويثس نوشته است . در اين كتاب اين هدف را تعقيب مىكند كه بگويد بقراط با علم تشريح آشنايى داشته و براهينى از همهى آثار او ارائه مىكند . ايوب اين كتاب را به سريانى ترجمه كرده بود ، آنگاه من آن را همراه با كتابهايى كه قبلا ذكر كردم ترجمه كردم و تا حد امكان در آن دقت به كار بردم . حبيش آن را براى محمّد بن موسى به عربى ترجمه كرد » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 27 ) .
[ 373 ] 134 . كتاب فيما لم يعلم لوقوس من أمر التشريح [ 5161 ]
، نك : جالينوس ، 19 / 22 ؛ ايلبرگ ، در :
Rhein . Mus .
، 47 / 1892 م / 503 ؛ پوشمان / نويبورگر / پاگل ، 1 / 385 ، ش 60 ) .
دربارهى آنچه لوكوس در مورد تشريح نمىدانسته ، « دربارهى محتواى آن مىتوانيم از احتجاج و تشريح ماهيچه كه در ردّ لوكوس است تصورى به دست آوريم » ( ايلبرگ ، همان ، ص 503 ) . قسمت كه به زبان عربى به دست ما رسيده مشتمل بر مطالبى عليه لوكوس است » « 1 » .
حنين مىگويد : « دربارهى اين كتاب وى مىگويد كه آن را در 4 مقاله تأليف كرده است . اما من آن را نديدهام و نيز نشنيدهام كه كسى آن را ديده باشد » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 29 ) .
[ 374 ] 135 . كتاب فيما خالف فيه لوقوس [ 5162 ]
، نك : كوهن ، 18 الف / 245 - 196 ؛ ديلس ، 1 / 106 ) . دربارهى آنچه در آن وى با لوكوس اختلافنظر دارد .
حنين در اين باره مىگويد : « اين كتاب را وى ، آنطور كه مىگويد ، در دو مقاله تأليف كرده است .
هامش
( 1 ) . مثلا « همهى تشريحكنندگان به استثناى لوكوس در اين نكته متفق القولند كه حيوانات ماده بيضه دارند » ( سيمون ، هفت كتاب تشريح جالينوس( Sieben Bucher Anatomie des Galen )، 2 ، 1906 ، ص 102 ) . - « بسيار حقيرتر از اين دو ( يعنى ساتوروس و پلوپس ) لوكوس مقدونى است كه از او كتابى در تشريح وجود دارد كه فعلا در دست بسيارى از افراد است . ضمنا او مردى است كه در زمان حيات نزد يونانيان قدر و منزلتى نداشت ، و اگر اين كتاب نمىبود ، من از پرداختن به وى خوددارى مىورزيدم . زيرا در آنچه به اين آثار لوكوس كه اين روزها من آن را در تملك بسيارى از مردم ديدهام مربوط مىشود ، كاملا روشن است كه اين آثار از روى نوشتههاى مارينوس فراهم آمده ، منتهى اينكه پر هستند از اغلاط و از نظر كمال نيز بيش از كتابهاى مارينوس دچار نقص » ( همان ، 2 / 168 ) .