رژيم غذايى مردمان تندرست ، ابن ابى اصيبعه ( 1 / 103 ) ذكر مىكند ؛ ( نك : مايرهوف ، همان ، ص 544 ، ش 85 ) . دربارهى نسخهى موجود ، نك : پيش از اين ، ص 85 .
[ 323 ] 87 . كتاب في التجربة الطبية [ 5111 ]
، اصل يونانى از بين رفته است ، تنها چند قسمتى از آن در 1901 م به كوشش شونه كشف و تصحيح شد : « احتجاجى از جالينوس در برابر پزشكان تجربى » « 1 » ، در :
SBPAW , phil - hist . Kl .
، 1901 م / ص 63 - 1255 ، فقط قسمتى از ترجمهى لاتينى آن قبلا در 1550 م چاپ شده بود ؛ همچنين ، نك : ناتورپ ، تحقيقاتى دربارهى تاريخ مسألهى شناخت در عهد باستان . پروتاگوراس ، دموكريت ، اپيكور و شكاكيت « 2 » ، برلين ، 1884 م ، 191 ص ، همچنين نك :
Realenzy .
، 7 ، 1 ، 582 ) ، كتابى دربارهى تجربهى طبى .
حنين مىگويد : « اين كتاب فقط از يك مقاله تشكيل شده است و وى در آن براهين طرفداران تجربه و طرفداران قياس را در برابر يكديگر مىگذارد . من آن را همين اواخر براى بختيشوع به سريانى ترجمه كردم » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 109 ) .
ترجمهى موجود از حبيش است . ولى به نظر مىرسد كه اين كتاب پيش از حبيش نيز به عربى ترجمه شده بوده است ، زيرا يعقوبى با عنوان كتاب في طب اصحاب التجارب از آن ياد مىكند ( نك :
كلامروت ، در :
ZDMG
، 40 / 1886 م / 623 ) . ارتباط اين نوشته با الأدوية المضمونة الّتى تسمّى بالتجربة الطبية كه پس از اين ( ص 188 ) ذكر آن خواهد آمد و تاكنون هيچ دستنويس كاملى از آن شناخته نبود ، بايد روشن گردد . كلامروت ( در :
ZDMG
، 40 / 1886 م / 623 ) و اشتاين اشنايدر ( ش 85 ) از اين اثر اخير الذكر در ارتباط با اثر نخستين ياد مىكنند ؛ و كتاب اخير الذكر را مجعول مىدانند ( همچنين نك : ونريش ، ص 248 ) .
نسخه : اياصوفيه 3725 ( گ 182 پ - 135 ر ، ق 6 ه ، نك : ريتر - والتسر ، 817 ) . هنوز جاى اين تحقيق باقى است كه آيا دستنويس ديگرى از اين اثر در كتاب جالينوس في نصائح الرهبان الّذى كتبه ليانوس ( ؟ ) بنقل حنين بن اسحاق با اين يادداشت : « في مداواة العلل على التجربه الطبية » وجود دارد يا نه :
رباط ، اوقاف ، طب 321 ( گ 81 ر - 46 پ ، 683 ه ) ؛ دستنويسى ديگر : « 3 » اسكوريال 851 ( گ 1 ، 21 پ - 14 ر ، 33 پ - 23 پ ، 728 ه ) .
در الحاوى از آن با عنوان التجربة ياد شده است ، 19 / 341 ؛ والتسر ، « اثر جالينوس دربارهى تجربهى طبى ، گزارش موقتى » « 4 » ، در :
SBPAW . phil . - hist Kl .
، 1932 م ، ص 68 - 449 ؛ يگر ،
هامش
( 1 ) ." Eine Streitschrift Galens gegen die empirischen rzte " .. ( 2 ) .Forschungen zur Geschichte des Erkenntnisproble ms im Altertum . Protagoras , Demokrit , Epikur und die Skepsis .. ( 3 ) . از افزودههاى مندرج در انتهاى ج 7 .
( 4 ) ." Galens Schirft ber die medizinische Erfahrung . Vorl ufiger Bericht " ..