عجيب و غريب و داروهايى كه جالينوس هرگز آنها را نديده و چيزى دربارهى آنها نشنيده بود ، به آنها افزودهاند . اوريباسيوس در جايى گفته است كه در روزگار خويش دستنويسى از اين كتاب نيافته است . يكى از دوستان از من خواست ترجمهى سريانى آن را بخوانم و بر پايهى نظر جالينوس آن را تصحيح كنم . من نيز چنين كردم » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 80 ) .
يعقوبى هم اين كتاب را با عنوان الأدوية الّتى يسهل وجودها مىشناخته است . نظر كلامروت (
ZDMG
، 40 / 1886 م / 631 ) ، مبنى بر اينكه اين عنوان به متن اثر يعقوبى يا مأخذ او الحاق شده بىاعتبار است ( قس : استدلال وى با متن مذكور در فوق از حنين ) . ابن ابى اصيبعه ( 1 / 98 ) اين دو عنوان را براى ما حفظ كرده است .
رازى در الحاوى از اين كتاب با عنوان الأدوية الموجودة ياد مىكند ، 1 / 282 ؛ 6 / 86 ؛ 11 / 24 ؛ 19 / 272 ، 331 ، 338 .
ظاهرا اسحاق بن حنين كتابى با همين عنوان تأليف كرده بوده است ( نك : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 201 ) .
[ 298 ] 66 . كتاب الأدوية المقابلة للأدواء [ 5086 ]
، نك : كوهن ، 14 / 209 - 1 ؛ ديلس ، 1 / 99 ؛ ونريش ، ص 256 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 54 ؛ شوبرينگ ، ص 47 ) ، كتابى دربارهى داروهاى مناسب درمان هر درد .
حنين دربارهى محتوا و ترجمهى آن چنين مىگويد : « وى اين كتاب را در دو مقاله تدوين كرده است ، در مقالهى اول ترياك و در مقالهى دوم ديگر معجونها را مورد بحث قرار داده است . اين كتاب تا همين اواخر ترجمه نشده بود ، من دستنويس يونانى آن را در ميان كتابهاى خود دارم . بعدا يوحنا بن بختيشوع آن را به سريانى درآورد و در اين كار از من نيز كمك گرفت . عيسى بن يحيى آن را از روى ترجمهى او براى احمد بن موسى به عربى درآورد » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 81 ) .
گزيده :
[ 299 ] از ابو عمران عبيد اللّه بن ميمون [ 5087 ]
نسخه : آلوارت ( 3 ) 6231 ( گ 276 - 243 ر ، ق 8 ه ) .
نقل قول در الحاوى ، 3 / 202 ؛ 19 / 267 ، 297 ، 316 ، 349 ، 358 ، 380 ، 381 ، 387 ، 388 ، 409 ، 413 ، 416 ، 426 ؛ 20 / 538 .
[ 300 ] 67 . كتاب في الترياق إلى بمفوليانس [ 5088 ]
، نك : كوهن ، 14 / 310 - 295 ؛ ديلس ، 1 / 99 ؛ شوبرينگ ، ص 47 ) .
حنين دربارهى كتاب و ترجمهى آن چنين مىگويد : « اين كتاب مشتمل بر يك مقالهى كوتاه است و من آن را به زبان سريانى ديدهام . بسيار احتمال مىدهم كه در نوجوانى آن را ترجمه كرده باشم . اما دستنويس سريانى آن را پريشان يافتم . نمىدانم نسخهبرداران آن را تباه ساختهاند يا كسى خواسته