حنين دربارهى محتواى كتاب مىگويد كه « اين اثر تنها از يك مقاله تشكيل شده كه جالينوس در آن دربارهى عللى كه با مرض ارتباط دارد و آن را ايجاد مىكند بحث مىكند . ايوب رهاوى آن را ترجمه كرده است زيرا خود وى براى ترجمهى آن فرصت نداشته است » ( نك : ترجمهى آثار جالينوس ، ش 59 ) . اما دستنويس كه به دست ما رسيده است نام حنين را به عنوان مترجم بر خود دارد . پس لابد وى پس از تأليف كتاب خود دربارهى ترجمههاى آثار جالينوس آن را به عربى ترجمه كرده است . يعقوبى اين اثر را با عنوان مقالة في العلل الواصلة ( نك : كلامروت ، در :
ZDMG
، 40 / 1886 م / 633 ) و به احتمال قوى در ترجمهاى قديمتر مىشناسد . توصيف يعقوبى هم با توصيف حنين تفاوت دارد . يعقوبى مىگويد : علل نزديكتر كه بين علت دور تر و بيمارى قرار گرفتهاند « الواصله » ناميده مىشود . اصل يونانى آن مفقود شده است .
نسخه : دستنويس عربى با عنوان كتاب في الأسباب الماسكة : اياصوفيه 3725 ( گ 94 ر - 85 ر ، ق 6 ه ، نك : ريتر - والتسر ، 817 ) ؛ همچنين نك : كودلين ، « پوزيدنيوس و مكتب پزشكى طرفداران روح » « 1 » ، در :
Hermes
، 90 / 1962 م / 22 - 419 ؛ جالينوس : دربارهى اقسام طب و وابسته به يكديگر و دستور غذا در بيمارىهاى حاد مطابق با نظريههاى بقراط ، چاپ اول تحريرهاى عربى با ترجمهى انگليسى لاينز . تحريرهاى لاتينى : دربارهى اقسام طب ، ويراستهى شونه و دربارهى علل وابسته به يكديگر ويراستهى كالب فلايش با ويرايش مجدد كولش ، نيكل ، اشتروماير « 2 » ، برلين ، 1969 م ( در
CMG .
، ذيل
Or .
) .
[ 272 ] 49 . كتاب في أجزاء الطبّ [ 5060 ]
(
De partibus artis medicativae -
، نك : ديلس ، 1 / 137 ؛ چاپ از شونه ، گرايفسوالد ، 1911 م ؛ شوبرينگ ، ص 58 ) ، كتابى دربارهى اقسام طب .
حنين دربارهى محتوا و ترجمهى آن چنين مىگويد : « اين كتاب تنها از يك مقاله تشكيل شده است ؛ وى در اين كتاب پزشكى را به روشهاى مختلف تقسيم مىكند . من اين كتاب را به سريانى براى مردى به نام على ، معروف به فيّوم ترجمه كردم » [ حنين تقريبا دو ماه قبل از مرگش بيش از نيمى از اين كتاب را ترجمه كرد ، پسرش اسحاق آن را به عربى تكميل كرد ] ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 61 ، 132 ) .
هامش
( 1 ) ." Poseidonios und die rzteschule der Pneumatiker " .. ( 2 ) .Galen : on the Parts of Medicine . On Cohesive Causes . On Regimen in Acute Diseases in Accordance with the Theories of Hippocrates . First Edition of the Arabic Versions with English Translation by M . Lyons . THe Latin Versions of : On the Parts of Medicine ed . by H . Schoene and On Cohesive Causes ed . by K . Kalbfleisch reedited by J . Kollesch D . Nickel G . Strohmaier ..