ترجمه : ترجمهى لاتينى از ژرار كرمونايى با عنوان
De malitia complexionis diversae
، نك :
اشتاين اشنايدر ، ترجمههاى اروپايى ، ص 18 ، ش 24 ؛ ديلس ، 1 / 84 . داويد كاسلارى بن ابراهيم « 1 » نيز آن را به عبرى ترجمه كرده است ، نك : اشتاين اشنايدر ، ترجمههاى عبرى ، ص 653 .
[ 264 ] ويرايشى ( جوامع ) از آن ، از ثابت بن قرّه [ 5052 ]
نسخه : اياصوفيه 3631 ( گ 34 ر - 27 ر ، ق 8 ه ، نك : ريتر - والتسر ، 832 ) .
[ 265 ] 44 . كتاب في الأدوية المفردة [ 5053 ]
، نك : كوهن ، 11 / 379 ؛ 12 / 377 ؛ نك : ديلس ، 1 / 97 - 96 ؛ پوشمان / نويبورگر / پاگل ، 1 / 381 ، ش 7 ؛ ونريش ، ص 246 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 38 ؛ شوبرينگ ، ص 47 - 46 ) ، كتابى دربارهى داروهاى ساده .
حنين دربارهى محتوا و ترجمهى آن مىگويد : « جالينوس اين كتاب را در 11 مقاله تدوين كرده است ، و همان گونه كه بيان كردم ، به دنبال مقالهى سوم كتاب المزاج مىآيد . در دو مقالهى نخست خطاى كسانى را كه در تشخيص نيروهاى داروها ، به راههاى نادرست افتادهاند ، نشان مىدهد ، سپس در مقالهى سوم پايهى درستى را براى همهى دانستنىهاى مربوط به خواص اوليهى داروها بنا مىنهد .
در مقالهى چهارم موضوع مربوط به خواص ثانوى ، يعنى خوراكها و بوىها را بيان مىكند ، و آنچه را كه به كمك اين نيروهاى ثانوى ، دربارهى نيروهاى نخستين مىتوان دريافت ، ذكر مىكند . در مقالهى پنجم خواص سوم داروها ، يعنى تأثير آنها در بدن ، يعنى افزايش گرمى و سردى و رطوبت و يبوست را بررسى مىكند . در سه مقالهى بعدى خاصيت هريك از داروهايى را كه از گياه گرفته شدهاند و در مقالهى نهم خواص داروهايى را كه از زمين گرفته شدهاند ، يعنى خاك و گل و سنگ و فلز را ، و در مقالهى دهم خواص داروهايى را كه در بدن جانوران به وجود مىآيند ، و در مقالهى يازدهم خواص داروهايى را كه در دريا و آبهاى شور به وجود مىآيند ، بيان مىكند . يوسف الخورى بخش اول اين كتاب را كه شامل 5 مقاله است ، به شكل بسيار بدى به سريانى درآورده بود . پس از او ، ايوب ترجمهى بهترى از آن فراهم آورد ، اما آنگونه كه شايسته است از عهدهى كار برنيامد . سپس من آن را براى سلمويه به سريانى درآوردم و در درستى ترجمه بسيار كوشيدم . سرجس بخش دوم اين كتاب را ترجمه كرده بود و يوحنا بن ماسويه از من خواست آن را با بخش دوم ( اصل يونانى ) مقابله و تصحيح كنم و من نيز اين كار را انجام دادم ، اما بهتر آن بود كه آن را ( دوباره ) ترجمه مىكردم . حبيش آن را براى احمد بن موسى به عربى درآورد . [ پس از اين گزارش ، حنين خلاصهاى از اين كتاب را به سريانى تهيه كرد . 5 مقالهى نخستين آن را نيز براى على بن يحيى ترجمه كرد » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 53 ) ] .
همچنين بايد ترجمهاى قديمتر از اين در اختيار دانشمندان عرب بوده باشد ، چه جابر اين اثر را
هامش
( 1 ) .David Caslari b . Abraham ..