[ 193 ] 10 . كتاب في العروق [ 4981 ]
( ، نك : كوهن ، 2 / 830 - 779 ؛ ديلس ، 1 / 67 ؛ پوشمان / نويبورگر / پاگل ، 1 / 384 ، ش 46 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 5 ؛ شوبرينگ ، ش 37 ) ، تشريح سياهرگها و سرخرگها « 1 » .
حنين مىگويد كه تلخيصى فراهم آورده و آن را به عربى ترجمه كرده است ( نك : ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 10 ) . يعقوبى اين اثر را با عنوان كتاب في تشريح العروق و الاوراد ( نك : كلامروت ، در :
ZDMG
، 40 / 1886 م / 618 ) و ظاهرا با ترجمهاى قديمتر مىشناخته است .
نسخه : مقالهى اول با عنوان في العروق غير الضوارب ، سراى ، احمد سوم ( 5 ) 2110 ( گ 124 پ - 139 ر ، ق 6 ه ) ؛ آلوارت 6233 ( گ 89 پ - 76 پ ، 1074 ه ) ؛ فلورانس ، لورنتسيانا 235 ( ؟ ) ؛ تهران ، مجلس ( 4 ) 3949 ( ق 11 ه ) .
مقالهى دوم ، مقالة في العروق الضوارب ، سراى ، احمد سوم ( 6 ) 2110 ( ق 6 ه ) ؛ آلوارت 6233 ( 93 ر - 89 پ ، 1074 ه ) ؛ فلورانس ، لورنتسيانا 235 ( ؟ ) ؛ تهران ، دانشگاه 448 ( در مجموعه ، 982 ه ، نك :
فهرست ، 4 / 738 ) ؛ همان 1532 ( در يك مجموعه ، 93 گ ، ق 11 ه ، نك : فهرست ، 8 / 162 ) ؛ همچنين « 2 » ( دو رساله : العروق غير الضوارب ، العروق الضوارب ) در تهران ، مجلس ( 5 ، 4 ) 3935 ( ق 10 ه ، نك :
فهرست 10 ( 4 ) / 2047 - 2046 ) ؛ تهران ، دانشگاه 4111 ( گ 67 - 58 ، ق 11 ه ، نك : فهرست ، 13 / 3091 ، تصحيح شود : پس از اين ، كتاب شمارهى 21 جالينوس ) ؛ دهلى ، مؤسّسهى تاريخ پزشكى ( 4 ) 1044 ( گ 132 ر - 105 پ ، ق 11 ه ) .
شرح :
[ 194 ] از ابو الفرج عبد اللّه بن طيّب ( د : 435 ه / 1043 م ) [ 4982 ]
نسخه : يزد ، كتابخانهى على علومى ( ق 6 يا 7 ه ، نك : نشريه ، 4 / 438 ) ؛ تهران ، مجلس ( 5 ) 3949 ( ق 11 ه ) ؛ مشهد ، جامع گوهرشاد 809 ( ق 9 ه ) .
دربارهى ويرايش اسكندرانى ( جوامع الاسكندرانيين ) ، نك : پس از اين ، ص 213 ، با عنوان جوامع التشريح .
هامش
( 1 ) . حنين مىگويد : « جالينوس اين كتاب را در يك مقاله تدوين كرده و طى آن ، كار سرخرگها و سياهرگها را شرح داده است . وى اين كتاب را براى دانشجويان نوشته و در عنوان آن ، عبارت " به انطسثانس " را افزوده است . اسكندرانىها آن را به دو مقاله ، يكى دربارهى سياهرگها و ديگرى دربارهى سرخرگها تقسيم كردهاند . هدف جالينوس در اين كتاب آن است كه چند و چون رگهايى را كه از جگر سرچشمه مىگيرند و اينكه هريك از آنها چگونه و كجا تقسيم مىشود و نيز چندوچون سرخرگهايى را كه از قلب سرچشمه مىگيرند و هريك از آنها چگونه و كجا تقسيم مىشود ، شرح دهد » ( ترجمههاى آثار جالينوس ، ش 10 ) .
( 2 ) . از افزودههاى مندرج در انتهاى ج 5 .